Menú do día

qué escoitar

Estes meses disfrutei moito da sesión En Vilo que grabaron Pablo y los Ciervos Dorados, e tamén disfrutei desacomplexadamente con algunhas das barras de El Grecas pero o que estivo soando unha e outra vez na miña cabeza foi o disco que sacou Erik Urano, Stalker.

Escoito de maneira recurrente en algúns dos meus círculos de amizades iso de que a partir de certa idade xa non son quen de atopar música nova que lles guste. Algúns, incluso atrévense -sinal de que nos facemos vellos e repetimos cíclicamente os errores dos nosos predecesores1- a dicir que a partir de tal ano, aquí a data pona cadaquen segundo máis lle interese, non se fixo ningunha música boa.

Deixando de lado a imposibilidade disto, hei de recoñecer que é doado que a partir de certa idade, sexa polo cambio de hábitos, pola plasticidade do cerebro ou por relacionar a música cun estilo de vida que se afasta, descubrir novos artistas que nos interesen implique facer un pequeno esforzo que de maneira natural non salta, ou non interesa, facer. O cerebro, por supervivencia, sempre busca os camiños de menos resistencia e iso explica o terrible triunfo de Greta Van Fleet2.

A música de Erik Urano atopoume a mín sen facer ningún esforzo3.

Vira o seu nome centos de veces, lera o que facía e nunca me causou ningún interese… ata que o escoitei o que facía de pasada e, contra todo pronóstico e sen poder evitalo, entrou ata a cociña. A música del é un fluxo constante de osíxeno, cheo de imaxes e atmósfera ás veces opresiva, outras liberadora. É como se o futurismo e o costumbrismo máis próximo se deran a mán, como se o chaval de clase que máis horas pasa en internet tivera voz de crooner e conciencia social.

Erik Urano, e neste disco vese perfectamante, é un mestre para facer o que fai, e so él é capaz de facelo. Métrica, rítimica, actitude e bases encaixa á perfección. Stalker renovou este pasado mes a sanísima tradición de escoitar un disco repetidamente, e non só unha vez para marcalo como escoitado no RecordClub. Eu recomendovos darlle unha oportunidade pero qué vou dicir se non existe o libre albedrío para mín ca música de Urano. Él dispón e eu consumo.

qué xogar

Agora que as miñas coleccións físicas gañáronse un espacio aparte fora de esta gaceta, aquí vaise falar fundamentalmente de Switch e do que lle meto para entreterme a ratos cortos.

Este ano dinlle moita tralla aos puzzles.

Xoguei ao Viewfinder despois da recomendación que me fixo o meu profesor de skate, casi de pasada porque él é un hardcore gamer, e gustoume ata que me deixou de gustar. Teño un problema cos xogos de terror ou con atmósferas inquedantes, prodúcenme verdadera ansiedade. Non sei se teñen que ver con ser algo manco neles e sufrir cas penalizacións excesivas -sobre todo se teñen jump-scares- ou polo meu fanatismo polas aventuras gráficas onde, na maioría de casos non podes morrer. Ou que simplemente identifico o de xogar á consola cunha experiencia relaxante e entretida e non gusta xogar con tensión4.

Ben, Viewfinder non é nada disto pero está ambientado nunha sorte de espazos liminais que ademáis podes manipular ou, ás veces, manipulante a ti. É literalmente o obxectivo do xogo, transformar o mundo para poder chegar a outras zonas e conseguir activar máquinas. Durante a maior parte do xogo mantiven este desacougo a raia pero chegou un momento que simplemente canseime. Recomendovos probalo porque é un bo xogo, sobre todo se non sodes tan dramáticos coma mín. Libre de jump-scares ademáis.

Dispatch, sobre todo se o xogades sen censura, é outro xogo recomendable. É prácticamente unha serie de animación de 8 capítulos na que o maior interese é ver como responde a trama aos nosos actos. A historia vai dun superheroe caido en desgracia que comeza a traballar nunha axencia de outros superheroes. A nosa interacción redúcese a algún action button en secuencias de acción, algún puzzle e unha especie de simulador sinxelo de enviar heroes adecuados a misións onde poden ser útiles. E, tamén, un montón de decisións en forma de novela visual que van calibrando cal é a influencia do noso personaxe na historia e vidas dos demáis. Un xogo ben sinxelo pero moi ben feito e entretido. O único consello que eu daría para este xogo e para todos os deste tipo se queredes obter os mellores finais e ter claro un pouco de antemán cal queredes que sexa o espírito do voso personaxe para poder tomar sempre decisións congruentes.

Por último, rematei hai uns días o Lorelei and the Laser Eyes. É un xogo de puzzles que se desenvolve nunha mansión de aspecto eerie e toques tétricos e que na práctica e indisimuladamente ven a ser unha experiencia dixital dun scaperoom xigantesco, onde tes que ir deducindo códigos para abrir portas, literalmente. Se tedes unha libreta e lapiz sen usar, tempo libre e queredes pasar tempo facendo cábalas, este xogo iravos perfecto.

Parte boa: a dificultade creo que está perfectamente regulada. Non é especialmente fácil pero habia tempo que non tiña que buscar axuda para resolver puzzles nun videoxogo. Xa vos dixen que era algo manco. A mecánica de scaperoom pode facer un pouco collidas por pinzas as relacións entre puzzles pero no final, máis ou menos tramposamente, todo cobra sentido.

Parte mala: hai algún susto leve, hai algunha posibilidade de morrer e a atmósfera pode resultar algo cargante. Tamén fai posible en algún punto que poidamos perder tempo indo de un lado para outro na mansión ou dándonos de cabezadas porque estamos equivocando a orde de resolución de puzzles. Neste caso eu aposto por entender que os videoxogos están aí para entreternos e non aburrirnos e buscar axuda se é necesario. Eu autospoileeime un pouco de algunha parte para facer o xogo máis fluido e cero culpas.

qué ler

Estou lendo bastante pero no estou avanzando moito. Lin Listen de Michel Faber e levoume moito tempo rematalo pero gustoume. É unha colección de reflexións ben argumentadas sobre a música que escoitamos, porqué a escoitamos realmente e qué efectos ten en nós e na sociedade. Moi interesante pero creo que tería ido máis rápido se estivese en castelán.

Lin tamén os primeiros tres volúmenes de w0rldtr33, un cómic de terror distópico con algunha puntada ao Death Note que está bastante ben, pero co que caín rendido foi co Hoy no he hecho nada de Madeleine Doré, que me chamou a atención na tenda do Museo de Arte Contemporaneo de Palma de Mallorca e non puiden resistirme a mercalo a seguinte vez que pasou diante dos meus ollos nunha librería. É, como a maioría de libros deste tipo, unha colección de obviedades e non tan obviedades ben categorizadas e repetidas de distintas formas para que calen na cabeza.

Colleume na época máis receptiva para isto, nestes tempos de hiperproductividade enfrontandose á astenia primaveral e estou prácticamente a atesorar cada capítulo. Contra o facer máis, facer menos e disfrutalo. Nesas andamos.

Adios muchachos

Non sei se a chegada do sol traerá brotes verdes a imposible situación mundial, xa se fai dificil discernir se cada vez todo vai a peor, é todo cíclico ou está estable cos seus distintos problemas, por graves que sexan. Eu, será por polos pequenos suplementos de Vitamina D que van chegando, estou decidido a ser optimista. Xa comezou o torrente de fillas e fillos de próximos que chegarán ao mundo neste 2026. Pensemos que a vida sempre se abre paso.

Unha aperta a todas, lémonos pronto.

1

Suceso curiosísimo que deixa unha lección aprendida: moito do que lles veías facer e dicir aos teus pais, xestos, costumes ou incluso formas de falar acaban permeando e chegando a ti cando chegas a súa idade. Dende a veintena eu fun popularizando de maneira no sei se sarcástica ou post-irónica moitos dos seus deixes e manías para acabar asumindoos como propios. Incríble como o paso do tempo demóstrate que non es tan distinto dos que viñeron antes.

Madrid non nos pertence (nin a ti nin a mín)

Estivemos en Madrid despois de 4 anos sen pisar a cidade, diría que por casualidade pero tamén por un hastío que foise formando dende a pandemia.

Nunca tiven unha pulsión especial por ir a Madrid1. De cativo, tiña unha idea algo romántica do que alí sucedía, apoiado polas lembranzas do meu pai que estudara uns anos da carreira a finais dos 70 e un par de viaxes que fixera en verán ca familia a un piso que nos deixaba unha tía da miña nai perto da parada de metro de Legazpi. A FNAC de Callao, o Parque de Atraccións -antes que a Warner- ou fixacións máis infantis como un sitio onde vendían pizzas pre-cocinadas a carón do Museo Reina Sofía facían que pagar a pena pegarse o atracón de horas en coche dende Coruña ou soportar o calor de agosto pegado a un ventilador na casa2 mentres víamos a primeira edición dun programa novo que se chamaba Gran Hermano.

Despois diso chegou internet e moito do que só estaba dispoñible en Madrid, agora puideramos telo na porta de casa ou nas pantallas. Non sei ben como explicar isto para que teña sentido, pero algo así ocorreu. Ou igual foi só que desplazou a Madrid e ás súas posibilidades na miña lista de intereses3.

Na universidade tiven a Madrid como unha sorte de vacacións sinxelas: unha rede de xenerosísimos amigos acollíame nas súas casas de alugueiro e permitíame pasar uns días trouleando, coñecendo xente nova ou vendo concertos que polo de entonces non podería haber en Galicia. Dende esa época foron poquísimas ás veces que o obxectivo de ir a Madrid non fora ver a amizades4.

Será porque moitas delas acabaron por voltar ás súas provincias, porque agora hai máis eventos en Coruña ou temos menos FOMO ou porque cambiamos de gustos pero cada vez vamos menos e á vez que isto pasa, comprobei como calou un fondo sentimento de rexeitamento entre as persoas próximas, non só cara Madrid senon tamén cara os seus habitantes. Entendo de onde ven, en parte, pero non creo que sexa xusto do todo.

Non vos confundades: sera pola idade ou porque o que mais se busca é a tranquilidade pero pra mín Madrid é unha distopía. Vivir alí, salvo en caso de ter moitísimo diñeiro, ten que ser algo horroroso. Entendo que ás veces non é unha opción por motivos laborais e entendo tamén que os lazos afectivos ou sentimentais ás veces fan que un sitio hostil sexa onde esteamos máis cómodos. Seguro que o mesmo pasa en Coruña en comparación a outros lugares. Non deixa de ser algo bonito que as redes que tecemos constrúan hogares en sitios que a ollos de outros son terribles.

Pero non querer vivir alí non significa odialos.

Penso tamén, para entender aos detractores do madrileñismo, que as institucións de poder de Madrid están emperradas e fan esforzos homéricos para que detestemos todo o que ven da capital. A sobreproxeccion de todo o que alí acontece nas noticias, o seu modelo económico extractivista, a súa imposición sobre o resto do estado dun relato que endósanos o papel de títeres ou camareiros para dar un tinte exótico ao seu estándar cañí… non axuda a que lles collamos cariño. E logo, aínda que non é xusto achacalo de maneira xeneralista, en Galicia igual que en outros sitios, sufrimos5 do turista xentrificador e que, de mellor ou peor maneira, ven a amolarnos e a sinalarnos que “aquí se vive muy bien” ou polo menos vivimos moi ben ata que veñen a vivir la galician experience. Non me fagas usar a f-palabra: se a túa vila de madrileño non che gusta non é o meu problema6.

Máis, atentos a verdade de pé de banco, ir a Madrid é comprobar que non toda a xente é Isabel Díaz Ayuso.

Teño escoitado críticas semellantes aos coruñeses e sempre pareceume que adolecían do mesmo problema: consumir unha parte moi pequena da cidade e da cultura que paradoxicamente convirtese na merecedora dos odios.

Hai moito que criticar na Coruña, tanto de certa xente como do ambiente como do seu papel dentro de Galicia se cabe, pero segue a fascinarme que alguén veña a Coruña sair a Pelícano, se mova entre os pubs de La Marina e os catro restaurantes de postureo que abriron o último mes, a exposición da MOP Foundation e se cadra algunha tenda de roupa e, sendo esa persoa a que organiza a ruta, volva a súa casa dicindo “aí son todo pijos”. Esa persoa que ven de visita non pisa (porque non quere) nin Ventorrillo nin Birloque nin Os Castros e acaba por consumir unha Coruña que sí montouse ao redor de certo estrato social. Pero para ese visitante é A Coruña que busca e que lle gusta, e casi diría que, como fai certo tipo de turismo, busca performar convertindose nun wanna-be de esa xente.

E en Madrid ás veces pasa un pouco o mesmo. De qué forma podo eu sorprenderme de non ver máis que cayetanos e hipsters se cada vez vou a Madrid non saio de Chamberí, Callao, Malasaña, con sorte La Latina, sen desmerecer á xente que vaga por estes sitios. Se concordamos que alí a clase traballadora vive peor que aquí por cuestións materiais -prezo dos alugueres, contaminación, política neoliberal salvaxe, distancias de desplazamento- por qué non ía eu a empatizar cos que están nun lugar peor que o noso, que non sacan beneficio ningún do atropelo de Madrid ao resto do estado, por moito musical que teñan na Gran Vía?

Cada vez vou menos a Madrid porque son incapaz de velo cos ollos da ilusión, das primeiras veces, como o vían os rapaces cos que compartimos o tren de ida que ían a unha xuntanza para prepararse para pasar un curso en Canadá con sabe Dios que beca e para os que ir a Madrid xa era a puta hostia e ían nerviosos, faladores, co seu ánimo explosivo de socializar e establecer mapas de relacións7. Non son quen de velo ca naturalidade das dos parellas de señores rondando os setenta que viaxaban a pasar o finde e reproducían o cliché de homes absolutamente insoportables e mulleres sufridoras en primera liña de esa condición. Eles viaxaban a Madrid como continuación da percepción da súa idea de éxito, como se a capital fora tamén o seu patio de recreo, da maneira que veñen os madrileños aquí pero pagando máis.

Pero iso non quita que non se poida disfrutar de cousas incríbles que, en menor medida, pero aínda só poden acontecer alí.

Unha delas foi o concerto de décimo aniversario de Camellos con Space Surimi. Ver a Space Surimi en directo, algo que xa de por sí pagaría a pena facer quilómetros, é algo que podería ocurri fora da capital. Pero ver a Josele Santiago, retirado dos escenarios temporalmente facer o seu comeback triunfal saindo a cantar no concerto de mais de hora e media de Camellos igual sí que, ainda que sexa por motivos logísticos, non pode ocurrir máis que alí.

Esa noite en La Riviera non foi un territorio hostil nin abonado de ayusistas, non estaban alí axentes encubertos dos que ocupan as mellores zonas da praia nas Rías Baixas. Nin todo o contrario, había xente de todo tipo, nin máis paletos que nós, nin máis vividos. O que había era xente que pagaba os litros de cerveza a 14€, fillos dunha cidade máis hóstil que cobra caras as oportunidades e na que moitos deles están pelexando por construir a súa vida da mellor forma posible. Por qué consideramos que son distintos que nós?

O último día dese fin de semana, de camiño ao Prado, atravesamos a manifestación do 8M que aínda resiste con vida aglutinando a milleiros de grupos que non sairán nas noticias: as anarquistas, as insumisas, as animalistas, as persoas trans, guionistas, profesoras, todas xuntas cortando Madrid pola metade, reclamando un espazo que no cabe no relato oficial da capital.

Unha semana despois, Biznaga tocaba no Playa Club da Coruña e convidaba á xente a cantar esa canción que dí que “Madrid nos pertenece a ti y a mí”. Eu sinceramente, non o creo. A nós, porque non nos corresponde. A eles, porque outra xente arrebatoulla. O que sí que deberíamos compartir ambos é a conciencia de de que lado temos que estar e a necesidade de defender o seu dereito a recuperala.

Pola perda de tempo

Vou rematando esta gaceta e xa estou convenientemente recuperado das miñas doenzas8. Isto pasa case á vez que empeza a sair o sol e como din Los Planetas, “ilumina el sistema donde estamos viviendo”, ou doutra forma, para por fin de chover.

Estes dous meses tocoume bregar cunha defensa incansable do teletraballo e os meus dereitos e os dos meus compañeiros de traballo frente a imperante tendencia das empresas niso de voltar a oficina.

Non serei de absolutos e negarei que, dependendo do caso, o traballo non se vexa perxudicado en certos aspectos porque cada un quede na súa casa. E que ademáis da deshumanización, existan labores que se vexan beneficiadas pola presencialidade. Ata diría que o teletraballo arrebatounos certas ferramentas de loita contra a patronal, como por exemplo entender aos teus colegas como seres sintientes e non como avatares, cada quen cas súas circunstancias mais, en ocasións, cos mesmos intereses dos que poden xurdir sinerxias e forzas. A separación física para traballar tamén ás veces é un rato para o sindicalismo.

Pero cando o teu xefe pídeche que volvas a oficina, o que está demostrando en moitas ocasións é que, en canto a xefe, pode facer algo e farao, independentemente dos efectos que teña na túa calidade de vida. É unha dinámica principal, tótem do traballo asalariado, da que disfrutan moito sobre todo persoas que carecen de skills básicos para a organización e xestión de xente.

Antes que pensar en mil maneiras para facer máis productivas as súas empresas, os seus proxectos, os seus negocios, hai xente que decide obrigarche a ir a oficina, por se acaso así soa a frauta e ti volveste máis productivo porque se canta a pega o esforzo o puxeches ti, e desenganemonos, ao que orquestou isto sudalla completamente o que che ocasionara. E esto ten que ser así porque o sistema capitalista no que opera e ao cal fortalece, di que facer un bo traballo é maximizar o beneficio no matter what, co único impedimento quizais, se acaso e sempre pudiendo resistirse a aplicalo, do cumprimento da lei.

Algo semellante pasa co uso das IA. Da igual as implicacións éticas, ecolóxicas, de calidade do traballo ou efectos colaterais. Da igual de que maneira se sobreexpliquen os efectos adversos ou posibles catástrofes ás que nos arrisquemos se seguimos dándolle poder aos modelos de aprendizaxe ou dependendo delas, como explicaban ben nos seus respectivos campos tanto Ron Gilbert9 como Viernes en Kiribati, ao que lle robarei algunhas liñas para pechar este texto. O importante é o beneficio, e importante sinalar que é o seu beneficio. Se usando unha IA podes facer o traballo actual na metade de tempo, non é que a outra metade vaian pagarche por non facer nada: é que esperarán que fagas o dobre.

De novo, casos e casos. Pero se as empresas apostan por iso da IA e a volta a oficina non é que porque detectasen algo que pode mellorar a túa vida, é porque poden permitirse facer experimentos con gaseosa cando ti pos a gaseosa.

E eu, que en xeneral non quero traballar e non sinto vergoña por iso, estiven estes meses bregando contra ese modelo e costándome algunha que outra volta á cabeza de noite que tampouco lle cobrei a empresa. Afortunadamente polo de agora imos gañando a batalla.

Dende que teletraballo, iso sí, son muy consciente do que me perdo. O máis importante é o que dicía: o trato cos compañeiros, a posibilidade de armar lazos e estructuras, coñecer sentimentos e visións, construir pontes que mañá poden salvar o teu cú ou permitir que llo salves ti a outro. Esa sintonía que non é pouca e menos nestes tempos, faise máis dificil sen presencialidade. En cambio, gáñase tempo de vida que non teño porque pasar nun coche que en 9 anos conseguín que fixera menos de 60000 km, pasar máis tempo con C e poder levantarme a chocarlle a man cando quero, preguntarlle que tal está ou queixarme do ordenador, baixar a tomar o café ao parque con ela. Tamén gañei o dereito a non facer tuppers e apagar as reunións e cagarme en Dios a gusto.

Perdín camiñar algo e tamén ver algo o sol, e agora que comeza a primavera estou usando o tempo que gaño co teletraballo en perdelo de maneira improductiva e por isto tamén vivo máis contento, sen que a productividade allea se vexa comprometida10 ou, se acaso se vira, que me dea absolutamente igual.

Acabo de escribir isto dende a mesa que hai na parte de abaixo da finca do meu pai que seguimos reconstruindo para poder albergar comidas multitudinarias, para poder durmir un fin de semana, para poder ducharnos con auga quente. Para facer isto que podía ben facer dende a miña casa, tiven que vir dende Coruña en coche, encargar a comida, mover as sillas, limpalas, arranxar o que me ía atopando, lembrarme de como se facía café e tirar uns filtros que estaban estragados, baleirar o deshumidificador, encender un router que tira dunha tarxeta SIM que algún día estoupará e airear os pequenos galpóns que hai porque non sei cando volverei. Cando marche, tocará unha nova ronda de deixar todo listo para a seguinte vez, se acaso mellor do que estaba cando cheguei hoxe. Tan só por escribir este texto nunha mesa de pedra onde fixeronse celebracións de varias xeracións da miña familia dende antes de que eu nacera e a menos de 5 metros do muro por onde se meten todos os gatos da zona e que hai tan só unha semana tiraron un armario onde gardábamos vasos e pratos e romperonse todos. Todo isto tan só para escribir un texto sobre non traballar ou aceptar Madrid ou recomendarvos algún libro ou falarvos de algún videoxogo novo que conseguín en caixa de cartón11, algo que se podería facer se tan só en casa encendera o portátil.

11

O outro día reflexionaba, porque consumo certos videos de coleccionistas de xogos, sobre como funcionarán realmente certos mercados de artefactos relacionados ca nostalxia, sobre todo a revalorización ou deprezación dos obxectos. Non é que teña eu o maior interese nin moito menos en especular, pero sí que atraeme saber as razóns polas cales se rixen.

Tomando de base o mercado de xogos de Game Boy, agora mesmo a prezos bastante elevados, creo que se da unha tormenta perfecta. Parte do sector de idade que disfrutou deses xogos na súa infancia agora son adultos con posibles, que ante o panorama mundial busca refuxio en “tempos mellores” e aínda pode atopar items deste tempo nun estado aceptable porque non pasou tanto tempo. A un chaval de 23 anos igual a Game Boy non lle di nada e da mesma maneira, xogos de sistemas máis antigos igual non teñen tanto éxito agora por non ser tan populares na súa época, porque o público obxectivo que o colecciona xa está a outras cousas ou que sei eu.

É, se me permitides, unha inxustiza se mire por onde se mire. Eu son prácticamente un temeroso do sistema sanitario, intento coidarme máis que nunca e as miñas analíticas son para ensinar pero dende que ca idade voume privando de máis vicios insanos e mellorando o que tiña que mellorar, mudei de pasar anos sin un día en cama a ter os meus 3 ou 4 catarros fortes ao ano, redondeados con algunha gastroenterite. Todos eles vividos, como manda a tradición dos homes da miña familia1, de manera dramática pola miña parte.

A esta traizón do meu propio corpo eu respondolle con dureza, para que non se amilane: non hai medicamento que valga, tan só cantidades inxentes de líquido e abrir as ventás. E así me vai que ás veces pasa unha semana ata que atopo mellora, curiosamente coincidente con que C, fora xa de toda cordura, obrígame a abandonar a quimiofobia e tomarme, polo menos, un paracetamol. Neste arresto domiciliario é onde comezo esta gaceta, listo para falar de cara onde está a levarnos o balón, de se estamos entendendo Madrid mal, da vitamina D e de como facernos menos eficientes, esta vez, por interese mutuo, cunha gaceta dividida en varias partes. Tuso un par de veces máis e imos aló.

Evasión ou vitoria

A enfermidade está chegando a afectar ás miñas capacidades mentais: por un momento fantaseo con poñer de fondo o Celta de Vigo - Olympique de Lyon. Non sei se é pola miña nada disimulada pulsión anticeltista ou pola meu agarimo profundo e sinceiro polos lioneses pero vexo neste partido unha posibilidad para levarme unha alegría dobre. Non o fago finalmente porque como deportivista e ácrata, convivo a diario ca idea da derrota máis furibunda e non teño ganas de durmir amolado2.

Por supervivencia, a asunción do fracaso é algo que faise máis doado co tempo. Eu vivin dende o extrarradio a época máis dorada do Deportivo e pasei a formar parte das súas filas cunha militancia tan leal como poucas son na miña vida no comezo do seu declive. Vivin cousas e fíxome sentir cousas que os de branquiazul meteran o balón onde debían que non pensei que sentiría xamáis e tamén sufrín o que non quixen pero co tempo, asumín que a pertenza era suficiente recompensa. Isto non quita que lles esixa, de maneira interna chegar ata onde non poden chegar. Eu quero ganar a Copa, eu quero ganar a Liga, é tan só que non depende diso que eu siga renovando o carné. Simpaticei co mito, namorei ata as trancas da súa caída e adquirín un compromiso que, non teño pensado poñer en tela de xuizo.

Pero máis aló do Deportivo, aínda que eu non quera velo, hai fútbol.

Esgótame certa crítica ao fútbol, por máis lexítima que sexa, que provén de xente que nin lle gusta o tema nin coñece a súa dimensión máis aló das millonarias e avergoñantes cifras de diñeiro que move. Aínda lembro cando tiven que pedir perdón a unha amiga que contabame abraiada que o seu comprometidísimo mozo facía pintadas na súa vila que rezaban “El fútbol es el opio del pueblo”3 e eu, coma un resorte chameille algún improperio mentres suspiraba, sen decatarme de que estaba pensando en voz alta. Pero non está moi lonxe do que penso. É sinxelo demonizar algo cando a un non lle move nada por dentro pero poderiamos facer o mesmo con case calquer produto de masas na sociedade capitalista. Non é acaso a música pop unha industria de explotación? Ou a moda, os productos de Apple, o turismo, tomar cañas… non cambian as sociedades a peor, non fan que xente nos seus paises de orixe vivan para sempre sometidos, encamiñan o mundo, de diferentes formas, cara o seu progresivo deterioro ata facelo inhabitable?

Porén, é certo. O futbol é tamén un problema.

A popularización do fútbol como fenómeno global, hexemónico dentro dun contexto a priori positivo como é o deporte fixo tamén que puidera crecer sen auditorías. A música leva vivindo toda a súa vida os seus propios dilemas: artistas aos que se lle tacha de vendidos por cambiar o estilo, traballar para según que multinacionais da industria, comprometerse ou non con según que causa. No fútbol isto non existe porque se así fora o 99% dos xogadores non pasarían as nosas cribas morais. A ideoloxía transversal que impregna todo o relacionado co futbol, diría de élite pero transpira tamén a categorías inferiores ou fútbol amateur, non é “apolítica”. Vese perfectamente cas respostas que se da cando timidamente se intenta facer partícipe ao mundo do fútbol dos valores que se intentan propugnar noutras áreas da sociedade. Dende Mbappé ríndose cando lle sinalan que sería máis sostible ir en tren que en avión en traxectos cortos, ata xogadores negándose a lucir brazaletes arcoiris en defensa dos dereitos xa xente LGTBI sen que isto reporte ningún problema ou a sensacional relación de figuras top deste mundo que xogan e participan do branqueamento de reximenes totalitarios ou pasan a formar parte da rede de apoios de neofascistas occidentales coma Bolsonario, Milei ou Donald Trump.

O que eu penso continuamente é se foi primeiro o ovo ou a galiña. Se o mundo do fútbol é así porque nos o fixemos así ou, por contra, é así e estanos convertindo a nós.

Cuestiono isto cada vez que vexo que un clube, no seu intento tibio por expandir a base de fans ergo potenciais compradores, sube un post a unha rede social en contra da LGTBIfobia no deporte e os comentarios enchense de “aficionados” reaccionarios exercendo esa misma violencia que o clube denuncia. Ou, cando insultan á saída do campo a Borja Iglesias4 ou cando os exabruptos racistas seguen acontecendo nos estadios, proveñan ou non dos grupos violentos de extrema dereita que por suposto seguen a ter as portas máis que abertas e non precisamente en clubes de terceira categoria.

Quen rompeu o xogo ou quen é o que impide arranxalo? Eu non teño dúbida de que ainda para mín que non son especialmente futbolero, este deporte é algo sensacional que, se non tivera suficiente protección xa, habería que coidar. A miña pregunta é canto tempo máis poderei disfrutar tragando co que trae no paquete.

Ultimamente creo ver unha espita de esperanza na desafección existente entre propietarios de clubes e os seareiros, como se a mercantilización do seu sentimento para perseguir fins alleos ao deporte que ainda por riba van en contra da súa moral fora a pinga que colma o vaso e á vez unha oportunidade para esixir un novo modelo neste deporte.

O Deportivo, propiedade dun banco, é un caso máis e nin tan sequera o peor. O Rayo Vallecano, o Granada o calquera que neste momento estea invervenido por un xeque ou un millonario con ganas de xogar ao Pc Futbol, son exemplos ou candidatos a selo, de clubes onde os seguidores non tragan co modelo que se lles impón e esixen, na medida do que poden, que xa que son a indesexable gasolina para os fines das propiedades, fagan dos equipos algo co que poidan estar comodos. Este equilibrio é unha ameaza á óptica capitalista: o fútbol como comunidade horizontal baseada en sentimentos viscerais non ten o diñeiro como fin último.

E porén, o modelo de clube como ferramenta e o fútbol como excusa, segue estando de moda.

Xa non é tan só o palco do Bernabeu para facer negocios, o de Riazor para presionar ao concello para… facer negocios tamén5 ou outros tantos como lanzadera ou tapadera de iniciativas que mesturan política, empresas e ata devezos personais, é que os equipos hoxe en día poden entenderse como mecanismos para construir un tipo determinado de homes. É como se levasemos aos nosos fillos a un clube para que fixeran deporte, aprenderan disciplina, traballo en equipo… e volveran criticando o cor da pel dos demáis cativos.

É a nosa responsabilidade fuxir ou quedar e transformalo? Lémbrame isto aos que defendían quedar en Twitter para plantar a batalla cultural, sabendo que é imposible facelo nunha partida onde a baralla ten as cartas marcadas. Canto de esto hai no fútbol? A súa dimensión xoga en contra ou á nosa favor.

O abandonamento do fútbol e algo que xa vivín en amizades e en familiares, pola violencia, polo desarraigo frente os valores que promove, frente a incomodidade e os desprezos aos que é sometido o seareiro de base cada vez. Entendo a toda esa xente que baixou do barco perfectamente, así mesmo penso que a mín doeríame facelo, aínda que continuase ca miña simpatía polo clube.

Renunciar a estos espazos sendo voz crítica tamén e deixar campo aberto para que outres continúen a expandir alí a súa deriva reaccionaria. Homes que non sei se auspiciados pola “epidemia de soledad masculina”6 atopan no fútbol a excusa para tecer as súas redes e lazos de, literalmente, grupos neonazis, nun sistema que non os rexeita senon que os abraza porque non van en contra dos valores do fútbol moderno. É un fenómeno que dase tamén ao redor da simpatía pola extrema dereita de certos mozos como algo “transgresivo”, que en nome da comedia e da xuventude, sirven de plataforma para, tamén literalmente, facer da vida doutras persoas un lugar peor7 e ata diría que en moitos casos das súas8.

Que dependa de nós, se é que depende a diferencia de Twitter, é esperanzador e aterrador a partes iguais.

Vin a comezos deste ano Heated Rivalry, a serie que propón un romance entre os dous xogadores estrela de NHL. Non puideron utilizar nomes de equipos reais porque os equipos rexeitaban formar parte dunha ficción gay; co éxito arrasador da serie agora arrástranse para conseguir algún tipo de relación, vendo as ventas que teñen as súas camisetas cos nomes dos protagonistas: Rozanov, Hollander, Hunter.

Mais aló do seu valor como serie, Heated Rivalry profundiza en algo que pode ser a clave para humanizar o fútbol, para recuperalo: a desacralización dos seus símbolos asociados a un único tipo de home. Non é fácil pero é inevitable. Como comentabamos antes se aceptamos a dimensión que teñen este tipo de deportes -coma o hockey en Canadá- haberá que forzar a que sexa un producto cultural que inclúa a toda a poboación e os seus valores. Igual que a popularización do fútbol femenino e o incremento de mulleres nos campos dende os anos noventa foi contribuindo a crear ambientes menos hostiles e a seguir democratizando un deporte que era reducto duns poucos.

Camiño queda por facer, entendendo que as máximas instituciones que o manexan e que regulan ata os metros aos que se lanzan os penalties andan ocupados en inventarse premios da paz para regalarlle ao responsable dun bombardeo recente onde morreron case duascentas nenas, amén dunha ristra doutras atrocidades que fai sen vergoña e á luz do día. Ou, dito doutra forma, como ben se queixaba Propagandhi en Dear Coach’s Corner hai máis dunha década, haberá que buscar a forma de seguir apoiando aos nosos equipos mentres evitamos que todo se convirta nun culto á morte.

3

De lado deixamos unha vez más que a apropiación da frase de Karl Marx neste contexto é de novo unha interpretación chafalleira do que Marx quixo decir. Algo máis cercano o seu verdadeiro significado é isto:

8

Algo unrelated pero interesante artículo este sobre o looksmaxxing que dille aos mozos homes que se non encaixan nese mercado de homes alfa que venden, a solución e reconstruirse de cero a base de inyectarse movidas e romperse os osos. Se chegan ata alí co seu propio corpo, que lles importará facer ao dos demáis, sobre todo cando non bailen ao seu son despois dos “esforzos” que fixeron.

Welcome Magazine

The Mainstream Rise of Looksmaxxing

It comes out of nowhere. Emerging from a usual TikTok scroll filled with recipes you’ll never make, edits from a show you’ve never watched, videos from a concert you weren’t at. Flashing sequences of bones, squinted eyes, sharp jawlines. The comments are filled with words you’ve never heard before, barely English: “Morning routine to ascend and mog the …

Read more

2 months ago · 128 likes · 15 comments · Welcome.jpeg

Para ter un mellor contexto da miña colección de edicións físicas de xogos, aventuras gráficas e outras consideracións hai máis información no post de Xaneiro 2026 e na primeira entrega desta sección. Ademáis, poderedes ver todos os xogos que vou subindo neste listado.

Aquí outra vez. Ando maquinando un post mensual, pero o traballo e os plans deste 2026 téñenme a vida absorbida e isto é para o que me dá. Sen dramas. Calquera que viva nestas latitudes saberá que, con este tempo, o mellor é manterse ocupado indoors. E si, entre o resto de obrigas, eu sigo pasando as horas enterrado entre caixas intentando —e conseguindo!— rematar algunhas das miñas coleccións.

O de hoxe é un absoluto clásico para todos os nacidos por aquí aos que o 1997 colleu de pre-adolescentes vibrando co Windows 95. Hollywood Monsters, dos recentemente extintos Péndulo Studios, non só foi un xogo ambicioso que deixou pegada nun xénero que estaba a piques de comezar o seu declive; foi un fito da produción nacional destinado ás masas. Todos iguais, cantando o rap do «meu tío Amenofis» e todos querendo tirar o ordenador pola xanela tras facer o mesmo ca rapaciña loira.

Hollywood Monsters foi unha aposta por seguir un modelo autóctono a base de democratizar o entretemento sen renunciar á calidade. De aí o seu éxito, o agarimo colleitado e que agora estea na miña colección.

Aliexpress Monsters

A edición que crafteei é moito menos espectacular ca do Fate of Atlantis pero é dificil competir ca mercadotecnia de Indiana Jones. Por contra -e aínda que non é especialmente importante para mín- nesta ocasión conseguín reunir máis pezas orixinais para a súa conservación.

O que teño:

• Unha caixa feita por encargo - En España nunca saiu neste formato, sempre foron edicións máis económicas, así que a réplica parte da Big Box que se editou na Arxentina. Pensei facela de dobre tapa1, pero polo prezo conformeime con esta.

• Edición en jewel-case de Dinamic Multimedia - Este é o meu orixinal! Foi un agasallo dos meus pais cando entrou na casa aquel primeiro ordenador con lector de CD. A diferenza doutros xogos da miña colección, podo confirmar que xoguei ao Hollywood Monsters no mesmo momento do seu lanzamento.

• Edición en keep-case de FX Interactive - Cando Dinamic petou, os dereitos pasaron a FX Interactive que reeditou o xogo, con algúns bugs amañados e sen a canción de La Unión da intro2. Contén un pequeno manual e ata pistas para avanzar na aventura. Teñoo orixinal porque o merquei hai pouco por catro pesos.

• Poster impreso - Nalgunhas versións do xogo viña un póster promocional semellante ao anuncio que aparecía nas revistas da época. O meu é unha impresión propia; máis rápido que pelexar por Wallapop.

• CD co single Enigmas de La Unión - Non sei como se repartiu este disco promocional que incluía a canción que fixo La Unión para o videoxogo como unha versión do propio xogo. Se queredes un, hai un tipo en Discogs que vende un montón de copias. O tema, máis aló de espertar a nostalxia dos dez anos, nunca me pareceu especialmente bo. Tampouco vou pasar eu por fan de La Unión a estas alturas.

• Pins - Toleei un pouco buscando merchandising que dera o pego e acabei mercando estes en Aliexpress coas caras de Drácula, Frankenstein e o Home Lobo. Non son as versións caricaturizadas que aparecen no xogo, senón representacións máis realistas. A de Drácula, que é mallada á da portada, foi a que me convenceu.

• Chaveiro coa claqueta de Hollywood - Aínda menos relacionada co xogo, fusilada tamén en Aliexpress.

• Pendrive co logo gravado: De Aliexpress tamén. A este paso, o vendedor xa podía facerme prezo de amigo.

Cando eramos monstros

Deamos unha pequena información de base: Hollywood Monsters é un xogo point & click ambientado nos anos 50 que arranca cando Sue Bergman, reporteira do xornal de The Quill, é enviada a unha festa de premios a actores, todos personaxes clásicos das pelis de terror de Hollywood. Á mañá seguinte, o xornal non ten noticias dela e envía ao seu compañeiro Ron Ashman á mansión onde se desenvolveu a festa para que averigüe sobre o seu paradeiro. Unha vez alí descubrirá que Sue non é a única desaparecida.

Co gallo de dar por lista a miña edición, volvín xogalo e volvín disfrutalo, e comprobei que... é imposible que eu poida dar unha opinión imparcial sobre este título. Por máis veces que o revisite, non vou desprenderme xamais da mochila emocional das sensacións de cando o xoguei por vez primeira e alucinei con que algo así se puidera facer por estes lares.

Eu viña dun ordenador con 14 MB de espazo en disco onde, a duras penas, funcionaban en branco e negro as versións EGA3 das aventuras gráficas de LucasArts. E, de súpeto, había debuxos animados na pantalla do ordenador que obedecían as miñas ordes. Como para non flipar.

E non só iso: os personaxes falaban e as referencias dos diálogos eran locais e actuais. Hollywood Monsters foi un fito, un logro; foi, por unha vez, aliñar o estado da arte coas posibilidades económicas e facer algo para o gozo do pobo, sendo este pobo un feixe de rapaces que aínda non sabiamos o que ía virnos enriba con Internet.

Esta visión persoal, este embelesamento, é imposible de revivir hoxe. Poden, si, atopar lugares comúns aqueles que, con circunstancias semellantes na súa Vida Real™, conduciran a Sue ata a Mansión Hannover en 1997 cun rato de bóla. O resto —eu incluído en 2025, cando volvín pasar o xogo— temos que conformarnos cun produto ao que, sendo honestos, se lle ven as costuras.

Á luz do novo milenio, o xogo pode parecer desfasado, inxusto ou desprovisto desa maxia das primeiras veces; esa ilusión case infantil por recrear un universo considerado «guai» para os estándares noventeiros. Non teño dúbidas de que esta é a análise xusta: así o demostran este artigo de DeVuego de 2014 e este outro de Aventura y Cía, ambos con máis razón ca un santo. Pero, dentro desa visión, hai puntos polos que paga a pena pasar.

• Para entender o éxito que tivo no seu día, hai que poñer por diante o contexto histórico. En 1997, as aventuras gráficas parecían ter acadado o seu cénit, coa progresiva chegada do SVGA4 en detrimento do píxel gordote. Era a época de Broken Sword, The Curse of Monkey Island e Leisure Suit Larry VII. Estaba todo o mundo alucinando coa definición dos personaxes e dos fondos; ninguén se conformaba con menos. Esta época dourada foi efímera: ao ano seguinte chegou Grim Fandango e o 3D e, malia ser un gran xogo, foi a primeira mostra de que a tecnoloxía ía tragarse unha fórmula que non precisaba de tanto cambio.

• Para o desenvolvemento de Hollywood Monsters houbo un orzamento escaso, pero ese baixo custo permitiu que o xogo se puidera lanzar tamén a baixo prezo, próximo aos 18 € actuais. E, por se fose pouco, saíu en quioscos, para quedar á man de miles de pais que buscaban contentar ou paliar a sede de xogos dos seus rapaces. A masiva implantación desta estratexia de Dinamic (que cristalizou de maneira sublime no PC Fútbol) contribuíu masivamente á súa popularidade e a que se convertese nun produto de culto. Calquera neno de aquí afín a este xénero acabaría por dirixir a Ron Ashman.

• O tempo acabaría por tratar este xogo como un título de transición nos feitos por Péndulo Studios. Malia o atrevido do proxecto, por non ter un orzamento excesivo, tan só viaxou fóra das nosas fronteiras cara a Italia; resulta especialmente sorprendente que non gozara dunha tradución ao inglés, como si tivo o seu predecesor, Igor: Objetivo Uikokahonia. O seguinte en saír, Runaway, si que se traduciu a outros idiomas e tivo un éxito reseñable. Costa pensar que sen o éxito de Hollywood Monsters, Péndulo puidera ter apostado por Runaway.

• O que si saíu no mercado internacional foi a secuela, chamada The Next BIG Thing5, que ten unha relación casi tanxencial con esta entrega. Perseguiu tamén o obxectivo do baixo custo, chegando a custar 9,95 € en quioscos e incluíndo a primeira parte de agasallo no DVD.

• O artwork do xogo nas súas edicións físicas é tamén un reflexo das tendencias daqueles anos. Unha representación realista dos personaxes, en contraposición ao estilo cartoon que aparece no xogo. É un vicio que non me desgusta, pero que penso acadou os límites do paroxismo naquelas dúas portadas da saga Mega Man que saíron para a NES.

• Xa centrados na experiencia, apréciase moito que os programadores non disimulasen as súas filias e devecementos. É un xogo feito por xente que xogaba a aventuras gráficas e copiaba o que máis lles gustaba. As localizacións internacionais, o deseño de varias liñas por onde avanzar, o reparto variado de personaxes... o xogo non quería escatimar. Mágoa que logo —hai que recoñecelo— descarrilase un pouco cos crebacabezas, un tanto rebuscados por momentos e con erros importantes de deseño. Tamén penso que era o habitual na época; como xa se dixo por aquí, a xogabilidade estivo en constante evolución dende que o Pac-Man tragaba bólas.

• Outro sinal identificativo da época: o humor por riba de todo. Para o seguinte proxecto de Péndulo, a saga Runaway, aínda que conservaba certos alivios, a comedia baixou varias marchas para poder facer un produto máis similar ao que marcaba a liña a seguir nese momento: Broken Sword.

• Os carismáticos personaxes do xogo podían parecer xa naquel momento infrautilizados pero, sobre todo trinta anos máis tarde, envelleceron mal. Estar ambientado nos anos 50 non sei se serve de moito como escusa á infantilización e ao sexismo ramplante co que estaban representadas todas as personaxes femininas. Un cliché que chirría moito neste 2026 e que, evidentemente, é reflexo da sociedade de finais dos noventa; ou polo menos dos recursos fáciles aos que se recorría no audiovisual cando a opinión pública aínda non estaba concienciada para confrontar estes estereotipos e formas de abordar as historias.

• Algo que me volvía absolutamente tolo cando era pequeno era que, a medida que se achegaba o final do xogo, as animacións e algúns detalles ían perdendo definición; parecían debuxos distintos, como se se lles botara o tempo enriba aos deseñadores. Especialmente dos nervios poñíame a animación de cando a Sue lle facían as unllas na celda6. Parece ata outra persoa!

O xogo é unha cápsula do tempo: do seu e do noso. Un produto noventeiro, ambicioso e naïve que, aínda que sexa coa guía ao lado, eu creo que segue a ser moi disfrutable e entretido. Serve, cando menos, para entender como camiñaban xuntos noutra época as producións de videoxogos deste país e os rapaces que os xogaban, asomando a cabeza a un mundo que crían que, con todas as da lei, podía ser seu.

Desde a serenidade que dá o tempo e a visión xenerosa que hai que conceder aos impetuosos desmáns da xuventude, eu diríavos que reservásedes unha fin de semana destas nas que non para de chover para investigar que diaños pasou7 na Mansión Hannover, a noite da festa dos premios. A ver se sacades algo en limpo.

3

O EGA era un estándar gráfico de 1984 que permitía resoluciones de 640x350 píxeles -un móvil, cunha pantalla moito máis pequena que un ordenador permite a estas alturas con facilidade 1920x1080- e 16 colores simultáneos. É dicir, cousas que se vían así:

4

O SVGA era un estándar gráfico que xa permitía 800x600 pixeles e 16 millóns de colores. É dicir, cousas que se vían así:

5

Este xa non volo recomendo moito.

Tedes aquí un listado de todos os xogos que fun subindo

Si, eu estou igual de sorprendido que vós. Un segundo post en menos de dúas semanas. Que é isto e sobre todo que culpa tedes.

Teño unha explicación que darvos e todo vén pola vosa culpa.

Despois do último post recibín non poucas mensaxes louvando a edición física crafteada por min do Indiana Jones and the Fate of Atlantis, videoxogo de ordenador saído en 1992 e a posteriori convertido en obra de culto para os amantes de este xénero — aventuras gráficas — e os da saga do arqueólogo.

E eu, que aínda que non é a gasolina que move esta páxina sempre teño a ben compracervos, vin con bos ollos abrir esta sección na gaceta onde poida compartir o resto de xogos que fun xuntando/elaborando neste tempo. O que tamén sírveme para sacar algo de peito despois do esforzo metido e, por que non, axudar con información por se alguén quere facer algo semellante.

Por último, a razón definitiva de extirpar das entregas máis amplas da gaceta todo o relativo a colección de big boxes1 é poder publicar por aquí máis acotío e facer textos máis breves. Mellor para a lectura… e para a escritura, o cal é o meu obxectivo a curto prazo. Así que nada, isto era o que queriades e isto ides ter. Saquémonos de enriba cunha breve explicación a foto do que vos ensinei o outro día.

Breve introdución ao caos das caixas

Extraído de #7 — Xaneiro 2026 — Construíndo un mundo novo de cartón

[…] entre este comezo de ano e finais do anterior, á [colección] que máis tempo lle dediquei foi a de xogos antigos de PC en formato Big Box.

[…]

Todos eles son xogos que xoguei de neno de maneira pirata13 e dalgún xeito, esa filosofía segue presente.

[…]

O que fixen foi, inspirado polas reedicións limitadas de Limited Run Games, mesturar a miña afección polas manualidades coa arqueoloxía dixital e ir reunindo —ou directamente fabricando— os materiais dos xogos que quería ata conseguir pezas como a que vedes enriba.

Non hai moita máis explicación que esa. O publicado nesta sección vai ser un inventario da miña colección de xogos en formato Big Box para PC e se non aburro antes, dos que tamén teño de consolas.

Hai partes deles que son orixinais que conservei, outras son compradas no mercado de segunda man se estaban a bo prezo, outras encargadas a facer, outras feitas por mín o mellor que puiden. Todo para acabar confeccionando edicións físicas dos xogos que dalgunha maneira deixaron pegada en min sobre todo na infancia / pre-adolescencia. Todas elas son únicas porque saíron do que se me foi ocorrendo que me gustaría ter cando os descubrín a vez primeira que os xoguei.

Make arqueoloxía sexy again

Again ou one more time2.

Non falei moito no último post do xogo máis aló de enumerar de onde sacara a maioría de goodies que metín na caixa. Teño pendente escribir un post máis completo sobre o proceso que sigo para facer estas cousas pero, por dar algo de información:

• O deseño da caixa tédelo neste link de archive.org. Cun pouco de mano no Photoshop, podédelo adaptar e logo encargala a pack.ly3 aínda que non sae demasiado económico se só facedes unha

• O manual e o libro de pistas tédelos seguro en Abandonsocios e se sodes mañosos podedes imprimilos nunha copistería calquera ou encargalos a alguén que se dedique a isto como esta persoa, a quen llo pedín eu

Polo demais, o Indiana Jones and the Fate of Atlantis é un xogo de tipo aventura gráfica ou point’n’click de Hal Barwood sacado por Lucasarts no 1992. As aventuras gráficas adoitan ser xogos baseados na narrativa, onde o nosa labor e resolver puzzles mediante a combinación de obxectos e as conversacións con personaxes. É habitual que non se poida “morrer” e que non exista tempo para tomar decisións o que fainos perfectos para xente que quere xogar de maneira relaxada.

O Fate of Atlantis é a secuela da tamén aventura Indiana Jones y la Última Cruzada, mais a primeira é unha historia completamente orixinal, nunca aparecida ata ese momento nin en películas nin en comics. Se non tivechedes a oportunidade de xogalo e gustavos o xénero -e se non vos gusta, tamén volo recomendo pero igual hai mellores portas de entrada- creo que se lle dades unha oportunidade non vos ides arrepentir4.

Non vou facer un análisis pormenorizado dun xogo que leva trinta e catro anos no mercado e que xa está a rede chea de eles pero gustaríame destacar varias opinións personais despois de xogalo neste xaneiro:

• Axuda a disfrutar deste xogo achegarse a él sen ter a cara de Harrison Ford na retina, entendendo que a de Henry Jones aquí é unha representación distinta. Máis cómica, máis esaxerada, máis filla do tempo e do enfoque das aventuras gráficas de Lucasarts de aqueles anos. O Indiana Jones do xogo é máis Guybrush Threepwood que Harrison Ford. Esta desdramatización, máis ainda cando a comedia nos videoxogos é un valor en desuso5 aporta unha frescura que en vez de verse antiga, consegue todo o contrario.

• É imposible que a alguén que lle gusten os point’n’click e Indiana Jones non disfrute deste xogo. É unha superproducción. Colle o savoir-faire de Lucasarts neste terreo e convirte unha historia do arqueologo, cos seus ritmos, escenas, espectacularidade, nun xogo que se pode xogar con calma. O das tres liñas distintas por onde pode discurrir a historia en base ao camiño que elixamos6 paréceme unha sacada de non vou dicir de qué. Non había ningunha necesidade de non facer unha aventura lineal7 e aínda así fixerono e con bastantes cambios dunha liña a outra, facilitando e incentivando a rexugabilidade. É disfrutable ata en 2026 e entendese que a única razón pola que non hai unha versión remasterizada8 ou de Limited Run Games e por problemas de dereitos. Igual ata é mellor así.

• Sei que hai unha sensación de oportunidade perdida de que este xogo non se levara á gran pantalla, como parece que houbo a idea. Non me considero ninguén que poida falar con propiedade sobre a saga do arqueólogo9 pero hei dicir que non me da ningunha mágoa e nin tan sequera sei como sairía o invento. A nostalxia ten a idealizar tanto o que pasou como o que non pasou. De primeiras, o comic que merquei para gardar co videoxogo xa non me parece tan bó. Tédelo aquí por se vos da curiosidade.

• O legado deste xogo, ademáis das mil e unha secuelas fan-made que se intentaron ou conseguiron facer, foi especialmente importante na época da internet primixenio pois deu lugar a unha especie de parser chamado IndyJava que prometía permitir a rapaces soñadores facer as súas propias aventuras. Foi tempo antes de que chegara AGS, o cal serve a este propósito de maneira excepcional, e dame a impresión de que a elección do Fate of Atlantis e os seus gráficos e sprites para a demo das posibilidades deste parser fixo que xurdiran un cento de aventuras gráficas apócrifas inacabadas metendo ao pobre de Indy en todo tipo de productos de software con máis ilusión que desempeño, que tamén é bonito.

• Non teño ningún interese en xogar a versión de acción que saiu co mesmo título para Atari ST. Contádeme por favor se o fixechedes vós.

En xeneral, intento confrontar a nostalxia poñendo este tipo de xogos baixo a lupa de hoxe en día e intentando ser honesto co que foron. Por mais que ás veces non o vexamos, o avance da tecnoloxía fixo os xogos mellores, máis espectaculares e tamén máis xogables. Igual non os que vemos na primeira liña ou igual botamos en falta aspectos que se perderon, pero como discutiu Ron Gilbert cando lle protestaron polo aspecto gráfico da última entrega do Monkey Island

E por iso moitos destes xogos, aínda os éxitos rotundos de ventas que houbo, hai que recoñecer que son abertamente peores que os que atopamos hoxe nas tendas.

Porén, o Fate of Atlantis, sexa polos recursos que tiña o point’n’click na súa época dourada ou porque as evolucións tecnolóxicas non só demostraron que non lles facían tanta falta como a outros xéneros senon que ás veces estorbaban -moito dano fixeron os 3D- non é que se manteña vixente maila os seus fallos, senón que pode dicir que aguanta o tipo case sen envellecer.

O que por outra parte, é bastante Indiana Jones se o pensades.

Volve a gaceta favorita de quen aínda ten media horiña libre cada tres meses para ver como un trintañeiro laméntase da xeopolítica mundial e local e pregúntase, cun raio de esperanza nos ollos: estamos a tempo de nos salvar, non?

Tendo en conta que esa mesma persoa, até hai ben pouco, non quería crer que os pertencentes á súa promoción do instituto –colexio de monxas, cuidao—, aqueles que enarboraban a estreleira no medio de Pachá Mallorca na excursión de fin de curso— PUIDERA SER que hoxe votasen a partidos de dereitas… pois xa me diredes que desconexión ten co mundo real. A día de hoxe confórmase que non estén directamente enrolados nas filas do ICE.

Traio esta nova edición porque ando parco de contido nas redes sociais e síntome culpable: un xa é persoa só en función do que publica en internet. Aquí, polo menos, coñezo os códigos da turra e non movo a cámara do video segundos antes de parar de grabar como fago en Instagram.

Ademais, esta gaceta é un produto fresco, do día, áxil como o SNL1, e todo o que aparece nela é fervente actualidade, aínda que sexa a miña, aínda que o inventara todo. Iso require un ritmo máis frenético de actualización, que espero non vaia en detrimento da calidade que merecedes.

Refuxiádevos no mais fondo dos vosos cuchitrís de alugueiro cunha bebida quente azúcarada e agarradevos porque aquí ven para o voso disfrute mais do mesmo.

Abrazando a superstición antes que o capitalismo

Son un slow learner. No plano físico, é incrible o tempo que me leva adquirir memoria muscular para as tarefas máis básicas2. No intelectual, a rapidez destes tempos ponme na tesitura de entender masomeno o que me están a contar e tirar para adiante, co que poida.

Por contra, para compensalo, teño unha nada desprezable forza de vontade e son bastante disciplinado.

Se cadra por iso, e porque esta é época de promesas e solucións desesperadas, son candidato perfecto aos propósitos de aninovo. Foi un xaneiro de hai seis anos cando deixei de fumar e o último cando decidín aprender a facer skate. Sempre a mesma tolemia cando pasan as uvas, a mesturar a Sartre e aos coaches e intentar ser “a mellor versión do que fixeron de mín”. Non hai ánimo de mellora ou crecemento, eu quero arranxarme.

Os propósitos deste ano foron, coma manda o cliché e sobre todo a idade, mellorar un pouco a saúde. Comer mellor, facer exercicio con algo máis de cabeza, reflexionar sobre o consumo de alcohol, aínda que sexa esporádico.

Para isto último estiven lendo The Alcohol Experiment, de Annie Grace, que propón un reto sinxelo: trinta días sen probar unha pinga de alcohol, todo acompañado de pequenas lecturas diarias que explican a parte científica e psicolóxica detrás do consumo e fan reflexionar sobre por que bebemos e como o facemos.

Sei que a internacional yihadista do churrar3 non gusta de disidencias -e eu tampouco, noutros tempos- e non me atrevería a recomendarlle a ninguén á cara que faga este experimento porque por un lado xa teño bastante chaparrón cos que vexo pola ventá e por outro, a saúde e decisións de cada quen son de cada quen e ás súas circunstsancias e tamén hai que insensibilizarse un pouco co que fan os demáis. Dito isto, aí queda a referencia por se algún está aberto ou pícalle a curiosidade.

O outro compromiso deste ano, para equilibrar coa ciencia, foi entregarme aos brazos da superstición e superchería.

Comecei xaneiro anotando iso das sortes, resortes e pechos4 pero arredor do día dez cortei o xogo: se o que dicían fose certo, agora mesmo tería que haber un tipo construíndo unha arca en Oriente Medio, e alí só queda sitio para casinos e rañaceos.

A seguinte magufada á que sucumbín —porque un xa non sabe como levar a vida, e tamén porque desta algo de proveito ía saír— foi cociñar varios pratos tradicionais deste tempo, deses que teoricamente traen sorte, fundamentalmente da que ven en papel moeda.

Fágovos rapidamente unha pequena tier-list, por se queredes incluílas no voso menú o ano que vén.

Sobresaínte - Canelóns de Santo Estevo

Todo o que teñen de bo, o teñen de mala idea para intentar limpar o corpo tras as festas. Ou a ver a como lle explicas o endocrino que o día despois da comida de Nadal estas botándolle unha lata de foie-gras aos canelones. Os cataláns, unha vez máis, tomando decisións contracorrente.

• Sabor - 8.5/10

• Posibilidade de traer sorte - Non é propósito pero moi dudoso, canto menos nas analíticas

Notable - Lentellas de Capodanno5

Non era un mito que nos hogares italianos cambian as uvas por esta legume que se o pensades, case que caen mellor. O que non sei e se non haberá outra forma de facelas que teña un pouco máis de sabor porque desta maneira quedan bastante viúvas, tipo como as fan os franceses. Por que teríamos que importar costumes peores que as que temos?

• Sabor - 7/10 porque son lentellas e levan chourizo

• Posibilidade de traer sorte - Din que chaman ao diñeiro porque teñen forma redonda pero eu dende que as comín non fixen máis que gastar.

Aprobado - Toshikoshi Soba

Ben certo é que nin comín isto en fin de ano, nin seguín a receita ao pé da letra e igual por iso soupome un pouco nin fu nin fa. O mesmo que cas lentellas: temos sopas mellores. Aínda así, como solución “rápida” para facer un caldo asiático e entrar en calor, se é a vosa cosa, mal non está.

• Sabor - 6/10

• Posibilidade de traer sorte - Será por comelo tarde pero o mesmo, non notei nada novo.

Non presentado - Hoppin’ John

Quixen facer este prato típico de Alabama pero terá que quedar para outro ano. Se vos animades xa me comentaredes se paga a pena.

A moralexa está clara: confiade nos rituais e tradicións que vos dean algo que poidades notar de inmediato, por exemplo no padal. E non vos sintades culpables por crer na maxia: hai quen peregrina cada Nadal á pop‑up store de Zara.

Sempre hai dous bandos

Falamos bastante de NV este mes na casa. Co galo do disco que sacou, houbo case unha palestra sobre a triloxía6 que forman Verano Fatal, Manifiesto Desastre e Tu Labio Superior—este último xa de Christina Rosenvinge— tres álbums, que se me permitides, hai que escoitar e celebrar xuntos.

E lembrei tamén ese tema chamado Dos bandos publicado no EP Cómo hacer crac e da facilidade ca que certa xente, nestes tempos convulsos, intenta enganarnos para que pensemos que están do noso lado. Porque neste xaneiro pesadérrimo de maquinaria bélica e neofascismo ramplante, asasino e desacomplexado, o que xa nos faltaba era confundir aliados.

O conto ven de Twitter7, onde todo e posible se cres moi forte e eres un puto sinvergüenza8. Un empresario local, firme defensor da meritocracia, retuitea ao flamante alcalde socialista de Nueva York Zohran Mandani. Iso si, faino dende a atalaia mental da desconfianza9 coma se tivera algo que esixirlle ao tipo, coma se a de Mamdani fora unha vitoria tamén dos seus ou grazas aos seus, ou a pesar dos seus.

Hai unha táctica moi evidente no capitalismo, sabedores de que son quenes teñen a tixola polo mango, que é situarse sempre do lado dos vencedores. Cando alguén acada algo polo ben común e non é do seu bando, collen a parte que lles é máis doado defender, descontextualizana, negan o camiño que levou a que iso acontecera10 e vendeno como unha proba de que o que eles defenden funciona.

Do outro lado, cando alguén do seu bando fai algo mínimamente altruista, aí sí que hai comprar o paquete completo. É o triunfo do modelo fronte as críticas, mesmo se por cada obra social que fai un millonario hai outros tantos actos da mesma persoa que continúan a facer crecer e apuntalar os cimentos dun sistema que fai un dano cen mil veces maior.

É como o cirurxian ese estrela que sae con Broncano e opera casos imposibles. Mistura con valentía un neno que nace sen cara no Sur Global e colle un voo en noiteboa para ir a onde faga falta pero tamén opera ao billonario de turno por pasta, todo mentres aquí vota a Feijoo porque “o pais necesita un cambio”. E faciao xa cando “o cambio” que prometía Feijoo era gobernar ca ultradereita. Pero logo está comprometido ca sanidade pública.

Son os que saben facer as cousas, os que che din que se triunfaron é porque teñen algo especial, e que iso non vai nin de dereitas nin de esquerdas, vai de valer, sobre todo de valer diñeiro. Que é mellor confiar nos triunfadores, non preguntarlles como o fixeron nin baixo que preceptos: eles comprarán as máquinas para hospitais, construirán vivenda social e levarán os pozos a África.

Todo iso mentres se desviven para impedir que eses mesmos proxectos os leve a cabo o goberno que haxa, porque prefiren apuntarse o tanto como queiran, cando queiran e na proporción que lles conveña. Xogan co chantaxe do benestar, coa idea de ser os xerentes da nosa supervivencia, para que lles deixemos facer. Son reis autocomprados de mundos que non existen no mapa.

A turriña de hoxe é intentar ter claro quen son e intentar non mercarlles a mensaxe. Non pensar que todo vai mais ou menos, que son dos nosos e que son boa xente. E que calquera critica que se lles faga, tan socialmente convencidos e pasarse de freada. Comprarlles á linguaxe, o cinismo do que non precisa nin disimular, e que tan desafortunadamente adoptou parte da xeneración millennial con moitos menos recursos que eles, confundidos con que xogaban no seu equipo. Como dixo hai pouco P. Márquez no seu blog:

El cinismo es comodidad y privilegio. Es una silla baja desde la que se mira el mundo sin comprometer la espalda ni las manos. El cínico no se equivoca porque nunca se mueve; no pierde porque nunca apuesta; no mancha nada porque jamás toca nada. Frente a eso, posicionémonos, incluso cuando sea incómodo, incluso cuando no esté garantizado tener razón.

Todos estes nunca se equivocan, porque só apostan cando o cabalo xa cruzou a liña de meta. Non sexas coma eles, xogas no equipo de diante, as patadas hai que darllas aos que non levan a túa camiseta.

A estas alturas do 2026, xa rentabilizado, o entrepeneur local borrou o chío.

Construíndo un mundo novo de cartón

Nesta casa coleccionase. Ou mellor dito: colecciono eu. Venme de familia, creo que dunha mistura de ter orixes humildes, ser un poco hoarders, moi disfrutones e tamén un pouco de devecemento polo físico. Tres xeracións de homes levamos acumulando máis do que debemos nos nosos nada amplios pisos.

Ao meu avó, ademais de outras cousas máis pequenas11 , deuselle polas moedas. O meu pai, apostou pola filatelia12, que en realidade non está tan lonxe diso. Eu, fillo dese novo mundo de finais dos oitenta e noventa -o traxecto dende o grunge ata o poptimismo que foi a desembocar en internet e todo o dixital- colecciono items “culturais”, moitos relacionados ca infancia, ou fantasía, e sen rubor volo digo, case como refuxio ante un mundo outdoors que ás veces fíxoseme algo hostil.

Fago varias coleccións e para todas aplico as mesmas normas: estar atento, non gastar moito diñeiro ou pagar a especuladores, disfrutar do que vou atopando e ter moita paciencia.

E falo de especuladores, e volveran a sair máis adiante, porque a maioría destas cousas están super descatalogadas e móvense nun mercado algo escuro no que a xente pide cantidades desorbitadas por obxectos que en realidade tan só lle interesa a moi pouca xente. É por iso que deixo aquí un chamamento a certas cousas que ando buscando e que, se as tedes e queredes desprendervos delas, poñedeme un comentario ou mandademe unha mensaxe que estaré mais que encantado de negociar.

• Vinilo de Nueva Vulcano - Novelería - Teñoo en CD e entendo que en algún momento farán unha reedición pero polo de agora nanay.

• 5ª tempada en DVD de Twilight Zone sacada por L’Atelier 13 - Sobre todo se ven co libreto

• Libros de Elige tu Propia Aventura de Timún Más - Se alguén é medianamente próximo a mín sabe que esta é a miña colección fetiche. E a que vedes nas fotos de aí enriba e fáltanme tan só catro. De tanto en tanto saen por Wallapop a precios indecentes, pero négome a pagar esas cifras. Se tes algún destes libros, escríbeme:

  • 69 - Regreso a la Atlántida

  • 72 - ¡La Mona Lisa ha desaparecido!

  • 76 - El tren fantasma

  • 79 - Los ordenadores toman el poder

Aínda teño algunha máis -xa finalizada- e é posible que fale delas con máis calma noutras gacetas, pero entre este comezo de ano e finais do anterior, á que máis tempo lle dediquei foi a de xogos antigos de PC en formato Big Box.

Conservo, porque quen garda sempre ten, boa parte dos xogos que tiña de neno para Game Boy e Game Boy Advance. Estes meses estiven tratando de completar o que me faltaba: manuais, caixas, protectores... porque se en algo saimos perdendo nos ultimos anos é ca desapareción de todo o que viña antes na caixa dos videoxogos: manuais, posters, pegatinas… Agora, todo se reduce a unha caixa de plástico pobre cun cartucho dentro, se tes sorte.

Eu, que devecía por toda esta mercadotecnia —ás veces diría incluso que máis que por o propio xogo—, decidín comezar a coleccionar aos que xogaba de neno, fundamentalmente aventuras gráficas, no ordenador.

E fágoo, por suposto, do xeito menos respetuosa co espazo da casa: coas caixas de cartón grandes cheas de todo o que poida atopar relacionado co xogo.

Todos estes son xogos xogueinos de neno de maneira pirata13 e dalgún xeito, esa filosofía segue presente. O mercado dos xogos antigos de PC, sobre todo as edicións en castelán e ben conservadas, é unha auténtica tolemia: poden pedir 500 € sen pestanexar por títulos que, na súa época, non eran especialmente exclusivos senón que se vendían como pan quente…

Por sorte, vendo o negocio, xurdiu un mercado paralelo de réplicas —bastante decentes— de caixas, manuais e demais materiais. Isto é algo que a parte dos coleccionstas moléstalles moito.

Defenden que as réplicas son de pésima calidade e que “non lle poden gustar a ninguén”, pero logo acúsanas de “contaminar o mercado de orixinais”, o que soa contradictorio: se son tan malas, ¿como é que enganan a expertos coleccionistas?

A realidade é máis sinxela: parte do coleccionismo o que busca é especular. Quen pagou 500 € por un xogo non quere que outro obteña o mesmo obxecto por vinte, porque iso baixa o valor da súa peza.

Ademais, as réplicas —por seren de recente fabricación— están en mellor estado. Así que o hate cara a elas non ten que ver cun suposto respecto pola propiedade intelectual, senón cun intento de manter un mercado artificialmente inflado, un privilexio que algúns non queren perder.

Non minto: a min tamén me gusta ter algún orixinal, pero non pagar barbaridades por el. Nin creo que sexan prezos xustos, nin que quen os vende mereza semellante recompensa.

O que fixen foi, inspirado polas reedicións limitadas de Limited Run Games, mesturar a miña afección polas manualidades coa arqueoloxía dixital e ir reunindo —ou directamente fabricando— os materiais dos xogos que quería ata conseguir pezas como a que vedes enriba.

• Unha caixa encargada por mín a pack.ly

• Manual e Libro de pistas encargadas a un artesán destes menesteres

• Folla de referencia para instalación impresa por mín en casa

• Mapa da Atlántida impresos por mín na copistería do barrio

• Pendrive co xogo encargado a Aliexpress co logo grabado

• Colgante que leva Sophia no xogo comprado en Wallapop a un tipo cunha impresora 3D

• Chaveiro de Indiana Jones de Aliexpress

• Publicidades do xogo que me deron comprando outra caixa

• Comic ca historia do xogo comprado de segunda man a unha librería

Agás as tres primeiras pezas, todo é da miña colleita. Nada viña co xogo no seu día, e creo sinceramente que ninguén ten —orixinal ou non— unha edición coma a miña.

Outro día amosareivos máis, porque o deste ano foi frenético. E se alguén quere probar algo semellante cun xogo que lle teña cariño, que me escriba. O resultado das horas gastadas en internet buscando como facer isto tense que compartir.

Instruccións para saír do inverno interminable

Creo que todos os apartados anteriores teñen algo en común: hibernar, agardar a que pase o diluvio, refuxiarse no que sexa ata que o telexornal deixe de atemorizarnos cada día —e tamén, ás veces, os nosos veciños— coa banalización e a normalidade de atrocidades que onte críamos imposibles.

Xaneiro, o meu xaneiro, foi iso: atopar un recuncho entre caixas de videoxogos dos noventa, receitas para dar sorte, comer mellor, coidarme máis... e moverme un pouco cada vez que saía unha raiola de sol —ou mesmo cando non saía.

Malia o terrible tempo (e os terribles tempos), puiden estrear o skate cruiser, arranxei algunhas cousas na finca, perdín case dous quilos dende o Nadal e fun ver ás Hinds. E pasou, coma sempre: nunca as escoito na casa, pero en directo parécenme fantásticas e penso que merecen todo o éxito que tiveron, maila os haters.

Tamén vin de novo a Satanic Surfers e seguín sorprendéndome do milagre que é ver bandas da miña adolescencia, nada mainstream, decidan pasarse, ca axuda da xente que os trae por este cú do mundo.

Non me animou demasiado o vivido en Riazor, pero gocei poñendo a radio no coche e escoitando en directo como o Albacete eliminaba o Real Madrid. Máis alá da mala uva, sorprendeume volver oír locutores de radio profesionais que o facían verdadeiramente ben, despois de moito tempo de ver partidos en mute.

Tamén gustoume esta resposta de Lorena Álvarez no seu AMA de Reddit sobre o proceso creativo, os tempos, a autoesixencia e en xeneral querer parar e facer as cousas ao teu xeito.

Púxose de moda iso de subir fotos do 2016 e botar a vista atrás, ás veces queixándose de como se puxo todo boca abaixo pero eu teño claro que a nostalxia é unha trampa. Penso no 2016 e non me cambiaría por aquel nin en mil anos: caiome mellor agora, estou mellor de forma, sei facer un montón de cousas novas14, teño máis claras algúns asuntos e máis dúbidas noutros pero quédome co actual cos ollos pechados.

Do 2016 quedo, sobre todo, con que C. e máis eu viaxamos a Alemaña sen apenas coñecernos, e de aí xurdiu o que son e o lugar no que vivo agora.

Non é pouco.

Menú do día

qué xogar

Podería sacar por aquí precisamente o Fate of Atlantis co que estiven xogando pero, na mesma onda, vou recomendar o xogos amateur que fai a xente de GOC Games.

Descubrinos pasando tempo en Abandonsocios -un foro de xogos vellos onde ás veces colaboro subindo material que escaneo dos meus orixinais-. Son aventuras gráficas de puro pixel, ao estilo das dos noventa, que non duran máis de 30 min ou 1h e teñen un humor inglés moi desfrutable. Gratis e moitas delas están traducidas no foro.

qué escoitar

Hei de recoñecer que o disco de Rosalía foime gustando menos a cada escoita así que desfago a ilusión ca que volo recomendei o mes pasado. O que sí estou escoitando bastante estes días e gústame moito é o de Fermí Herrero, metade de Tronco, do que xa gozara bastante co seu debut en solitario.

E claro, tamén Nacho Vegas sacou un moi bo disco e o noso Aeronave Adolescente anda a petalo co seu Sueño con salones llenos. Os dous son imprescindibles para afrontar o comezo do ano.

Nos últimos minutos desta gaceta, entrou como un furacán o último disco de A$AP Rocky, así por cambiar un pouco de tercio. Instant-classic.

O que faltaba

Xa está aí Febreiro co entroido, laconadas, troulas varias e a ver se por fin vai marchando un pouco o frío e a choiva que temos a vitamina D baixo mínimos.

Agardo que esteades todas ben. Que o comezo de ano, aínda que sempre duro, non estea a pasarvos moita factura e que pensedes que se tedes un día malo ou facedes as cousas mal, sempre estará aí Maria Corina Machado para demostrar o que é verdadeiramente perder a dignidade.

Lémonos pronto, abrigádevos, apertas!

1

Seguimos chorando o pasamento de Bowen Yang no SNL. Rest in Please.

Esta entrega vai sen moito revisar, un dump non diría que emocional1 pero sí de cousas que estiven pensando neste peche do ano e que doutro xeito rematarían por sair en calquera conversación que tivera nestes días, sen posibilidade de escape por parte do meu interlocutor, non como aquí que podedes pechar a lapela do navegador como queirades. Coma se fora eu unha testemuña de Xehová nun parque cun expositor onde se explica como o mundo vaise o carallo, só que eu non quero cobrar de vós e paréceme estupendo que vos fagan transfusións de sangue, sempre cando sexa rendible para o xestor do hospital privado onde privatizan a vosa saúde.

Imos aló que non hai tempo que perder que temos que poñer a árbore, veña, dentro gaceta.

Matar aos ídolos ou deixalos en paz

Chego tardísimo a comentar o do infame cartel do Riyadh Comedy Festival onde comprometidos adalides da liberdade de expresión foron facer rir aos déspotas gobernantes saudíes que contan con hits recentes coma o despezamento dun xornalista crítico nunha embaixada.

Sorpresas? Ningunha. Aziz Anzari, Louis CK ou Dave Chappelle, máis aló de que vos fagan graza ou non, creo que non quedaba ninguén que non soubera xa de que pé renquean. E outros coma Jimmy Carr, se vos gusta é xa únicamente o voso problema. Bill Burr foi máis aló e defendeu con alegría a participación porque xa de querer mamar, porque non tragar con naturalidade. Polo menos hai que ser honesto. A xogada de Pete Davidson de dicir que non sabía o que facía, funcionoulle as primeiras dez veces na vida. Algo ten que ir moi mal, aínda que isto tamén veña por unha vía de pensamento algo escuro, cando Shane Gillis é o que rexeita a oferta e dí que está mal coller diñeiro dos que montaron o 9/11.

Eu non teño moito que comentar máis sobre isto porque me parece obvio o que isto di sobre eles e sobre todo o que se amolan cando alguén lles recrimina o humor que fan ou o seu comportamento delictivo, pero non está de máis sinalar unha vez máis, a estes que din vivir nunha ditadura woke, que comprenden perfectamente o que é vivir e traballar nunha e someterse ás súas imposicións e que non lles parece tan mal. Ou, como ben dixo @mort na defunta twitter.

Falando de déspotas, nesta casa celébrase a encarcelación do Bolsonaro en Brasil. Hai que reivindicar as nosas vitorias, aínda que sexan poucas, que ao media non lle interesa mostrar outra cosa que non sexa o apocalipsis e que non hai rapaz de menos de trinta que non sexa filofascista. Imaxino que outro que estará contento por esa encarceración é un dous poucos futbolistas que non se posicionaron do lado de Jair no lamentable tempo que estivo no goberno, o fillo adoptivo espiritual da Coruña José Roberto Gama de Oliveira, Bebeto.

Sorprendeume que o trouxeran para acender as luces do Nadal2 porque nin tan sequera sabía que iso do acendido era A THING pero bueno, agora o ano se organiza por épocas temáticas a comercializar igual que antes se organizaba por colleitas. O capitalismo querida, a ver se non a qué carallo antes vendías tantas cabazas ou perrucas en outubro. A mín agobiame un pouco porque son dos que pensa que cada cousa ao seu tempo pero como en xeneral gústame a troula e ver que a xente ten actividades para facer pois ben, pos vale, tampouco vou morrer nese outeiro. Se queren montar un mercado do nadal e Maria Pita, ata me parece ben que vendan potas mentres deixen algunha para churros. O que non quero é que teña que pagalo eu.

Sí que entendo que todo isto vai un pouco ca tendencia actual do concello3 de facer cousas que cree que teñen tirón entre a xente (?) para que pareza que se fai algo (?) pero que non rematan de estar ben conectadas cas necesidades / anhelos da cidadanía e as súas circunstancias actuais. Como que a alcaldesa lle sonaba algo o nome do tipo diría “traemos a este que lle gusta a xente” porque se lle preguntas por exemplo o nome de algún dos xogadores que gañou a Liga igual ten a mesma idea que o redactor de La Voz que meteu ao propio Bebeto no saco. É Bebeto a resposta ao esquizofrénico alumeado de Vigo? É como queremos gañar a carreira espacial do pailanismo que atravesa a península? Creo que todos sabemos que a nosa resposta tería que ser á que propuxeron dende @quincemiltoday

Todo isto son elucubracións, a mín o que realmente flipoume é que na recepción de Bebeto houbera moreas de cativos que, sinceramente, qué carallo de afecto poden ter por unha figura de vinte anos antes de que naceran, máis aló do que lles ensinaran os seus pais. Quero dicir, alégrome por Bebetiño e paréceme guai inculcar o amor por estos tótems do clube pero non deixa de parecerme algo “antinatural” que cada un non constrúa os seus devezos en base ao que vai vivindo. Hai uns anos preguntábanlle a Joey Cape, cantante de Lagwagon4 que pensaba dos nenos que levaban nos 2000 camisetas de Blink-182 e non dos Ramones e él dicía algo obvio: que é normal e desexable que cada un conecte cos artistas do seu tempo e non teña que herdar as fixacións dos seus pais. Algo así tamén dicía Vigalondo tamén creo recordar de intentar que os máis novos louven Star Wars en vez de, eu que sei, Los Juegos del Hambre.

Non son quen de desenvolver isto de maneira máis axeitada, é luns, acordei as dez da mañá e fixen o firme propósito de non revisar moito este texto.

Dous apuntes máis sobre ídolos.

O de La Oreja de Van Gogh con Amaia foi a manobra máis triste do que levamos de lustro. Fora da intrahistoria tempestuosa que de seguro que existe, as loitas de poder, de que sempre fun Amaísta desacomplexado, moito antes de que os subirades todos ao carro levados por esta corrente, eu creo que puramente millenial de extasiarse con calquera cousa que saiba tocar as nosas nostalxias e vergoñas a un quilómetro5 , de que Leire caíame ben ata que teño que aguantala no xurado de OT cada luns… o manobra de reemprazo foi unha cutrez bastante canalla que dificilmente podería facerse peor. Imaxino que o diñeiro lles compensará o medio rana que lles saíu todo pero ogallá se dean unha hostia filipina ou, Amaia, á que non lle dou nin un gramo de axencia en todo isto, monte un cirio en canto comece a xira que faga que o resto do grupo se arrepinta da decisión tomada.

Segundo: basta de falar dos demáis, falemos de mín. Fomos en outubro a Guimaraes a ver aos Magnetic Fields tocar íntegro o 69 Love Songs. Foi un espéctaculo emocionante para todos os que somos muxahidíns desta banda, unha master class sobre compoñer cancións de amor e unha proposta arriscada na que ainda que entres completamente ás veces espertas e pensabas “cantas horas levamos aquí metidas?”. Unha maratón a facer que pagou a pena, algo a tachar dunha bucket list que non existe e, a constatación de que a música, aínda que sexa sen pretensións ten posibilidade de tocar as febras máis intrínsecas dun.

Unha das teclas que tocou en min foi a do consumismo e a mañá seguinte a primeira noite das dúas que tocaron os Magnetis, dende a mesa do hostal onde durmimos e almorzando unha “tibia” típica de Guimaraes, fixen unhas xestións comerciais por internet para mercar o propio 69 Love Songs, o 50 Song Memoir e incluso o Quickies entendendo que non podería agardar máis para telos no meu poder. Vivan os Magnetic Fields. Crecer tamén é ser capaz de entender, a 1 da mañá no bar El Rock, cunha caneca de Guiness diante, que se Stephen Merritt sentase na mesa do lado despois do concerto co resto da banda, podes aguantar os instintos máis primarios e non pedirlle unha foto. A mera cercanía dese encontro máis as seis horas de concerto xa fixo que para sempre vaia consideralo unha persona próxima, case un íntimo. Ás veces a mellor forma de ter perto aos teus ídolos e telos un pouco lonxe.

Deixaronnos algo de música

Lin o libro de P. Márquez Antineutral e gustoume aínda que sempre os libros baseados nun evento moi próximo danme medo de que a avellenten regulín. O libro da voltas ao redor do asunto dos festivais propiedade de KKR despois do destapado por El Salto este verán, e explica de manera ampla —quizáis a veces demasiado— como está conformada a industria musical actual, sobre todo a da música en directo e as implicacións que ten para o desenvolvemento desta actividade. A pregunta que se fai continuamente é qué podemos facer para cambiar isto e qué podemos esixirlle, se é que podemos esixir algo aos artistas ou demáis axentes do sector. Tamén da unhas cantas ideas. Eu, case por necesidade, tendo a pensar que pola insostenibilidade do propio movemento, comeza a haber fendas do sistema onde creo que nace unha resposta alternativa, máis ética e respectuosa, que asumen as novas xeracións por máis que os medios sigan vendendo que son unha horda de neofascistas beatillos6.

Por outro lado sorpresa de que veñan Amyl & The Sniffers a Santiago DC. E tamén sorpresa de que se esgotaran as entradas nun pispas. Non é comparable e non sei a quen lle corresponde o mérito pero congratulado estou de que estes anos puideramos ver Sick Of It All, No Fun At All, o ano que ven virá Satanic Surfers e repetirá Mad Caddies sen sair da provincia. Non lle quero dar méritos aos promotores e que sorpréndeme que exista público para que isto sexa rentable. E case producto doutra época onde sucedían cousas coma a xira da seguinte foto que tamén pasou por Vigo

Outra volta á nostalxia, moito máis recente, foi re-escoitar, case sen tempo a que a distancia fixera que madurasen, algúns dos éxitos da onda trap de hai uns anos. Eu diría que aguantaron ben non máis dun 40% das cousas. Entre elas, e sempre o soubemos, a obra poética de Fernando Gálvez AKA yungbeef que sigue soando coma a puta hostia, mesmo neste mashup que me ten absolutamente desquiciado:

Ben sabida é a miña máis absoluta repulsa polo artista coñecido ca terceira letra do alfabeto seguida de un sinónimo de “lea”, case dende que se fixo famoso por atizarlle a un dos Chikos del Maiz á porta dunha discoteca por unha neura que tan só existía na súa cabeza. Vino unha sóa vez en concerto, nesa época e aínda está na miña memoria coma un dos espectáculos máis lamentables aos que tiven a mala sorte de asistir. Dende aquela, aínda que tivo acertos e obras medianamente respetables, o que demostrou é, efectivamente como dicía o Nega, que foi a resposta de colexio concertado á música urbana, máis preocupado polo arte dos negocios que polo arte en sí. Toda a obra de Antón circula entre finxir que está interesado en ser disruptivo no mundo do arte cando solo son artificios para chamar atención, un producto neoliberal máis sen moito escrúpulo nin vergoña.

Famoso no seu día, ademáis de cada declaración de perogrullo que facía para sair nos medios, foi o beef que tivo con Yung Beef sobre o estado da industria. Anos máis tarde, ningunha das cancións que formaron parte desa regueifa—nin as infamous camisetas ca cara do Che Guevara— pasaron aos anais da música7 pero se escoitas a día de hoxe a de Crema é absolutamente insoportable. Toda a retórica de chamarlle hippy ou guarro a Yung Beef non dende unha trincheira punki senon cuase tardofranquista, iso de rirse del cun “cuando quieras montamos el sindicato” polas críticas de Fernando ás multinacionais e a defensa prepotente sobre que él sí coñecía como manexar o negocio… non sei, terrible, esclarecedor sobre todo. Moitos dos que presumen de alternativos neste sector tan só son ratas con acceso as palancas e capital necesario para triunfar explotando aos outros. Ou, adaptando as súas palabras: os que se cren que están fora, pero só están mamando do cú de Inditex.

Sicilia per sempre

Algo de vida persoal, ok. Estiven o mes pasado en Palma de Mallorca pero pouco de Palma vin. Din algún paseo, gocei dun concerto moi bo de Parquesvr8 e comin máis que aceptablemente. Pensei que ía ser peor cos guiris pero non me pareceu que a novembro teñan tomado tanto a zona como esperaba. Fun tomar unha cervexa só a un bar e alí sí que interpelaronme tres estranxeiros distintos e os tres foron ben amables. Aínda así, tourists go home e tal.

Dito isto, vouvos contar efectivamente é como fixen eu o turista.

Xusto despois do concerto de Magnetic Fields en Guimaraes e tras unha fugaz visita a Porto, C e mais eu volamos ata Palermo en Sicilia. Creo que xa falei sobre a miña idea de turismo e como hai que facela con xeito e moito respeto naquel primer post piloto desta gaceta así que non vou repetirme. Son consciente das paradoxas, hipocresías e contradiccións que hai que cabalgar e, sobre todo, diminuir. Todas elas son inevitables sobre todo cando es parte do proletariado pero aferrarse a excusa e non facer nada é imperdoable.

Encantoume Palermo, foi baixar unha marcha da esquizofrenia que sentín en Nápoles dous anos antes e atopar alí o meu sweet spot. Estivemos catro días vivindo con calma, pedindo as cousas por favor, intentando non molestar moito e recluidos nos currunchos dos máis de 6 ou 7 bares que visitamos onde a peña bebia descontroladamente e afortunadamente non vivía para para reparar en nós. Vimos a moita xente ser feliz a pesares de vivir entre terribles infraestructuras, unha historia negra, e un futuro moi dubitativo9. Non quero romantizar nin un milímetro disto porque só e disfrutable cando se vive como turista pero reconfortou ver como a vida seguía e se loitaba, aínda que fora aos poucos.

Cústame recomendar estes sitios porque síntome culpable de contribuir a súa xentrificación a base de animar á xente a ir; tamén é ridiculo pensar en gardar para mín estes secretos coma se só eu tivera o permiso. Pra min foi un lugar espectacular, como cando atopas a alguén cunha lingua materna distinta a túa e rematas por entenderte ao redor dun tema moi concreto nun idioma común. Recoñecimonos na forma de ver e vivir a vida e tamén na maneira de abordar as desgracias: volvendo a casa un día pasamos por unha esquina onde unha hora mais tarde mataban a un chaval de 21 anos. Visitar un sitio, fora da ruta turística incluso da que ven dada por reels, tamén significa romper o parque temático, ser consciente das costuras e compartir a humanidade dentro do teu rol de habitante temporal.

Cando convivimos con alguén é máis fácil ver as suas loitas cotidianas, os seus actos heroicos, a súa supervivencia e apreciar a imaxe no seu conxunto. Igual é a forma na que temos que entender tamén o de viaxar.

Medio menú do día

qué ler

Vou ser breve. Lin varias cousas pero estabame a facerme moita graza un libro chamado Algo temporal de Hilary Leichter sobre as peripecias dunha traballadora eventual. Tiven que deixalo e retomalo varias veces e a quinta dinme por vencido así que non o rematei pero creo que iso non me inhabilita para que volo recomende.

qué xogar

Sucumbin como creo que media internet nintendera ao Ball X Pit pero creo que xa lle vin o truco e os camiños por onde me levaba, non tanto pola parte de ser “adictivo” se non porque é ese tipo de xogos que involuntariamente a medida que xogas vas mellorando a túa build e cada vez é mais doado. Acabas por avanzar non tanto por mellorar as túas habilidades se non porque levas moitas horas e o teu personaxe é máis forte. É un gotero de endorfina que normalmente me parece ben pero a combinación co adictivo que é pareceme algo un pouco tramposo fai que sexa unha recomendación pero con unha anotación.

Como a miña canle favorita de Youtube sacou un video maravilloso sobre Laura Bow estou volvendo a rexogar o Fate of Atlantis de Lucasarts que me gústa moito porque, como os de Sierra ou o Maniac Mansion son xogos que foron tremendamente conscientes do público ao que se dirixian e explotan a súa a creatividade dende a comedia pueril. Construen mundos de adultos absurdamente cómicos, cheos de bromas por todas partes, humor negro se fai falla, pero como se todas as personaxes foran nenos disfrazados esaxerando as caracteristicas que coñecen dos maiores. É un pouco, e esa é unha disertación que tamén haberá que sacar un día por aquí, o que penso do Monkey Island e de cal é o seu verdadeiro segredo: Guybrush intentando converterse en pirata é un reflexo de ti intentando ser Guybrush.

qué escoitar

Pois que vos vou dicir. O de Rosalía, claro, que está moi ben.

Termini

Acabouse, creo que conseguín vaciar un pouco as cousas que tiña pendentes na cabeza e afrontar, agora sí, o decembro disposto a adquirir novas neuras e hiperfixacións. Nos meus arredores hai un aluvión de nenos e nenas en camiño que chegaran na primera metade do ano e só lles desexo que teñan unha boa chegada a este mundo de tolos, que me saúden sempre que me vexan, que perdón polo que lles deixamos e que seguro que eles saben facer de todo isto -no pressure- algo mellor do que fixemos nós. Eu vou a intentar continuar a miña desescalada personal de liberarme de plans para poder recibilos cas mans abertas así que non sei cando volverei a escribir por aquí porque non ten pinta de estar entre as miñas prioridades a curto/medio prazo.

Pasade unhas boas festas cos vosos seres queridos ou con quen vos toque, enviovos a todos unha aperta enorme. Ata o ano que ven.

Quixen escribir esta gaceta máis dunha vez durante este tempo pero, entre festivais improvisados e reencontros con amizades que non adoitan pasar pola Coruña —normalmente arredor dunha mesa de bar— non houbo maneira. Agora, ca aburrida rutina en marcha, recuperando a vida non-tan-cañón obrigatoria para todos os non temos pai ou sugar-daddy que nos manteña, xa é hora para recapitular o vivido.

Tanto se estades ledos coma tristes co regreso das choivas non choredes porque terminou, sorride porque ocorreu: concertos de merda pagados con diñeiro público, o lume que queimou media Galiza ou o calor que asfixiou a medio estado, os dereitos sociais durmindo a sesta infinita polo equilibrio fráxil da política parlamentaria e un xenocidio en marcha que ninguén para porque o importante é que non nos fastidien as carreiras de bicis. Queredes escapar un anaco da miseria lendo un blog que mestura política con TODO? Ímolo intentar, dentro gaceta!

Unha mellor forma de vivir

O San Xoan deste ano caeu tranquiliño: hogueira no Barrio das Flores, picnic nocturno en Oza, un combinado no Chaflán, foto volvendo a casa e pouco máis. Quedamos a deberlle un baile ao DJ da Cubela pero a session de este ano era un pouco máis makinera do que nos daba a vida e a saúde.

Diría, porque ao guión lle convén, que esta enerxía extra que non gastamos foi a que propiciou que decidiramos calzar en xullo dúas visitas express a festivais para poder ver a dúas das nosas hiperfixacións do último ano.

I. Portamérica

Foramos xa a Azucareira de Portas nun dos anos post-pandémicos, e atopamos un recinto dividido en sectores, unhas normas algo confusas e uns camiños para acceder a cada área completamente ilóxicos. O que atopamos neste 2025, xa libres de mascarillas, foi un recinto dividido en sectores, unhas normas algo confusas e uns camiños para acceder a cada área completamente ilóxicos. Tamén: baños agochados sen senalización, dous escenarios pegados un a carón do outro na peor tradición soncamiñante e, como é menester nestes tempos, un cartel ecléctico e un público que non disimulaba moito estar porque había que estar.

Foi o FOMO ou que no verán os chicos se enamoran o que fixo que o veraneo das Rías Baixas se xuntará alí formando un mexunxe que atravesaba transversalmente xeracións e sensibilidades nacionais; turistas mesetarios, despedidas de solteros, xente looking for love, pensionistas que, como eu faría, acheganse onde hai luz e por último os seguidores de UN ou DOUS grupos porque a variedade do cartel fai que as propostas musicais sexan antagónicas, violentamente irreconciliables, un receta feita con estudos de mercado e ChatGPT.

Nós que traballabamos o día seguinte, fomos dende A Coruña única e exclusivamente para ver a C4triel e Paco el Amoroso, aos que lles desexamos que acaden este ano moitos Latin Chaddys. Sen querer vimos tamén un pouco dos Tigres del Norte -meh- e buscando onde mexar escoitamos como mesturaba cun ritmo ragatanga a Quique González o proxecto musical La Duendeneta, nunha especie de claro con mesas que de seguro sería o meu safe space de ter que sufrir a experiencia portamericana durante máis tempo.

Gustaronnos Catriel e Paco. Gustaronnos moito. Cumpriron co que esperabamos e reivindicaron unha postura máis que digna na música: a do obreiro que ten as ferramentas para facer diñeiro e comprende que ten que dar un producto de boa calidade ao público que vai velo, sen renunciar a facer algo co que se sintan cómodos. Trasladan ao directo o background musical do directo que lles levou á fama, non escatiman en ventos ou percusións e saelles ben, sen esquecer o seu bagaxe anterior. Se a evolución da moda dos grupos de guitarra e a aposta por aumentar a diversidade da instrumental nos directos, sexa o xénero que sexa2, creo que poderemos vivir cousas interesantes neste periodo do mundo cara a autodestrucción.

II. BBK

A Caldas chegase ben pola AP-9 pago revolucionario mediante. O de tirar cara Bilbao para ir a botar con Kneecap no carísimo BBK xa sí que daba un pouco máis de pereza pero un, aínda que albisca os corenta ve que o corpo vaille respondendo ben3 e vese capaz de todo. De todo salvo de pagar no recinto 6€ por un agua mais un obrigatorio vaso; un pensa que toda a vida é jauja, festivales feitos por amor ao arte ou barras portuguesas con SuperBock e de repente chega o capitalismo peneuviano e cando ve que o barista está mesturando viño de cartón con cocacola despois de cobrar 12€ o mini de kalimotcho pensa que noutra época por menos disto o diario Egin recibía unha chamada a medianoite.

Todo pola música, da igual. Se é necesario beberse uns viños na porta ca xuventude euskalduna -sempre encantadora, sempre respetuosa e amable- pois se toman.

Unha vez dentro, pouco tempo tivemos a ver o recinto pois na primera parte desta función estivemos amorrados aos dous escenarios principales onde tocaron, por esta orde, Kneecap, Amyl & The Sniffers e un anaco Amaia. Hora nada axeitada para os irlandeses que non impediu que a xente máis ou menos se revolvese a pesar de estar de sobremesa. Igual tamén foi porque moitos dos asistentes estaban alí máis por compromiso político que pola música4 e a militancia xa require suficientes esforzos como para poder permitirse pasar de algún mosh-pit.

O concerto, preguntades? Unha pasada. Aínda máis quilometros faría para velos. Dende que me prometín non volver a meterme nun pogo estou entrando en absolutamente todos e esta vez ata C animouse a darse unhas hostias mentres chapurreábamos o noso terrible irlandés ao son de The Recap.

A segunda parte desta historia -a do conflicto, á que lle da empaque- foi que básicamente a Dana que prometeu AEMET sucedeu e a nós en vez de pillarnos comendo no Ventorro, colleunos vendo a Amaia e non chegamos a tempo á única carpa cuberta de todo o recinto, polo que todos os desemparados do indie escollimos de maneira comunitaria e nada intelixente resguardarnos baixo árbores a que parase a treboada e reanudasen os concertos. Pensamos que por estar nun monte nada podía pasar a pesar de ver caer raios a cada minuto. Enfrentamos tamén a perda dun móvil e outros efectos personais e só atopamos acougo no encontro fortuito con amizades na mesma situación de desamparo.

Na miseria un tropeza ca felicidade de formas inesperadas. Non vimos a Rusowski —teríamos unha revancha rara ao final do verán— nin a Bad Gyal —á que agora contoume C que lle fan bullying (!)- pero supimos que Deus existía e non afoga do todo cando permitiunos liar un cigarrillo alleo baixo o diluvio e que fora fumable.

Toda a enerxía reservada en San Xoan drenouse aquela noite e foi unha mágoa porque ao día seguinte, no camiño de volta, durmimos perto de Cangas de Onís nunha vila que estaba en festas e de seguro que con un pouco más de sono no corpo ou algún cubata de tubo nos lanzábamos a disfrutar de El Nano de Melendi na terra que o viu nacer. Sodes moi novos e non vos lembrades pero houbo uns anos no que ser asturiano era o máximo5.

Qué dicir do BBK? Está ben pero a qué precio. Non me gustan os macrofestivais españois -perdón- e ogallá se extingan como modelo. Esa é a miña postura radical. Quitando a xestión do naufraxio está ben organizado. O cartel é decente e con sentido pero está feito para outras clases sociais que non somos nós: vascos, madrileños, europeos melómanos e demáis xente con ingresos altos ou pisos en propiedade que alugar ao proletariado.

Hai fanzines

información comercial

A estas alturas do ano debería ter publicado dous fanzines se seguira o que me propuxen en xaneiro. Evidentemente non hai nada, tan só un par de escritos, 3 ou 4 ideas e un hype creado entre algúns coñecidos que me dan ganas de pedir perdón. En canto se publique esta entrega da gaceta vai ser a miña primeira prioridade ata que apareza calquera parvada que me distraiga. Promesa.

Pero se vos sobrou diñeiro do verán e non queredes saber nada del, de tanto en tanto vou atopando por casa edicións dos fanzines que saquei hai tempo. Un deles é o libro para colorear que fixen baixo o nome de cosascongafas.

e o outro e un fanzine de relatos que saquei en 2021

Quérome librar deles. Están dispoñibles por 4€ con gastos de envío 2€ dentro do estado español e todo o que saco vai ingresado directamente a Save The Children nalgún programa de protección dos nenos en Gaza así que se queredes dar máis pasta, que saibades que alí vai. Se che interesa, deixa un comentario, escribe ao instagram de valenenovale ou por calquera vía que consideres, por aí anda o meu linktree con toda a miña obsesiva presencia dixital.

fin da información comercial

Luz de agosto en Riazor

No NY Times saiu un artículo chamado Disney y el declive de la clase media que fala, por se queredes aforrar a lectura, de como mudou o target dos parques temáticos de Disney. De como, por orde expresa do seu creador, eran algo que intentaba ser un capricho acadable para a clase media™ e agora, aínda que os prezos permiten entrar a ver o que hai, o de disfrutar do que teoricamente ofrece, é xa só posibilidade de outros6. Os que antes podían permitirse entrar e participar, agora poden entrar e mirar.

Non é que vaia eu morrer na colina dos fast pass e orellas de rato, nin vou negar que a clase media sexa realmente unha clase baixa7 un pouco venida a máis. Ou tamén que, vivindo gran parte de la poboación deste país coqueteando o directamente dentro de la miseria, que o empobrecemiento de esta clase media sexa algo sobre o que debamos poñer el foco. Pero iso de transformar o que sempre estivo na túa man de maneira máis ou menos natural nun producto ou servizo luxoso que non deberías nin soñar con ter, é un fenómeno que nos toca aínda que non esteamos facendo cola para darlle unha aperta a Goofy. E que de fondo fala do aumento das desigualdades como oportunidade ou efecto colateral dos negocios.

A Coruña a 2025 é unha cidade viva. Se un se achega pola Avenida da Sardiñeira e asoma o fuciño entre as rexas, pode ver en tempo real como a Estación Intermodal vaise erguendo coma un coloso, bloque de hormigón sobre bloque de hormigón. Se vai por Visma ou por algún dos barrios onde agora levantan edificios sen prezo porque o mercado da vivenda aínda pode dar máis de sí e porqué atarse aos centos de miles que se pagan ahora puidendo ser máis, soa a mesma canción. E tirando de materiais menos nobres, exposicións de carton pedra con pantallas xigantes ou escenarios de feiras e festivais varios nos muelles de Calvo Sotelo están a orde do día, construindo unha cidade efímera sobre a real. Pero tamén, aínda que faga menos ruido, se un pega a orella ao chan das RRSS ou a redacción do periódico de Sabón, pode adiviñar como á mesma velocidade se está producindo o derribo dun ben que nun pasado ben próximo foi un orgullo para a cidade. Algo nacido da nada, case sen querer, pero con moita intención por parte de aqueles que o debuxaron: o festival Noroeste.

II. O Noroeste

É unha actividade tan típica da época como a Batalla Naval ou o Pregón: a saída tarde mal e a rastras do cartel do evento e con ela a sorpresa e desgusto por parte dos cidadáns de entre 20 e 50 anos da cidade con certas inquedanza musicais que otrora chamouselles indie (?). Vense repetindo tanto que xa é naive agardar que non defraude e xa non ten que ver con que a confección do line-up sexa máis ou menos do gusto dun. Se trata de sentir que, na máis pura tradición psoística desta cidade, o que onte era un suceso que se vivía con pura normalidade —e ata podería considerarse un dereito, polo menos adquirido— hoxe é unha oportunidade de negocio -para algúns- por mor de luxos xa non tan alcanzables.

Especialmente insultantes este ano foron as declaracións do concelleiro de Turismo e Cultura (!) que dixo que quen quixera ver a grupos de nivel pasara por taquilla8 e que con diñeiro público non se poden montar concertos de certa envergadura. Isto tivo que soltalo, ou ben despois dunha sobremesa forte, ou ben apelando á amnesia colectiva dunha poboación que viviu durante anos un Noroeste de éxito transversal e rotundo que non precisaba de cantidades inxentes de diñeiro para funcionar nin artistas que enchesen estadios para convencer. O único que precisaba era, e aí a súa imposible realización agora, de xente ca capacidade de organizalo ou polo menos, ca suficiente humildade e cabeza para saber delegar a xestión nos colectivos da cidade con contactos dentro da industria musical e sobre todo máis mili e autonomía para poder escoller aos grupos que poden funcionar sen estar sometidos aos intereses económicos das productoras.

Esta incapacidade para continuar co modelo do Noroeste é máis sangrante aínda cando foi o propio PSOE o que se negou a profesionalizar no seu día a xestión do festival. A saída do atolladero que plantean, tomando aos cidadáns por parvos, é dicir que non se pode, que é imposible, a pesar de ter ben perto o exemplo de como facelo. Porque esa, aínda que pareza incríble, é a versión que mellor lles deixa. A alternativa e constatar que sí que poden facelo pero deciden privatizar as iniciativas culturais desta cidade, desmantelando as que xa existían, nas mans de empresas privadas que están a vivir o seu agosto neste boom da música en directo. Se como di Gonzalo Castro o diñeiro público non pode traer a grupos de nivel de maneira gratuita, igual tampouco pode caer xenerosamente no cazo das promotoras que se achegan por María Pita e que van montar ata catro festivales distintos nos terrenos portuarios, unha especie de terra santa onde nada podía facerse ata que a Marta Ortega lle saiu da cona que sí e aí xa sí que podemos sentarnos a negociar QUE PARA ALGO SOMOS PERSONAS e sobre todo temos cartos que facer.

A cousa vai así:

• Soltar o cartel do Noroeste co tempo suficiente para que a xente poida organizarse ou incluso vir dende fora da Coruña9 a disfrutar dunha semana de concertos gratuitos ❌

• Presentar o cartel dun festival privado dende o concello como se fora a súa axencia de prensa, con meses de antelación, e subvencionando con centos de miles de euros a pesar de que van poñer os abonos a 80€ para traer ás veces a artistas que repiten en lugares a menos dunha hora en coche, por non falar de que viñeron o ano pasado tamén ✔️

Gonzalo Castro é un inútil pero non habería que personalizar sobre él esta forma de funcionar endémica de María Pita. Poñiase farruco él cando lle preguntaban polo Noroeste pero tamén a alcaldesa cando lle preguntan qué lle parece que Residente rexeitara participar nun festival que conta entre os seus propietarios a fondos con inversións na industria armamentística de Israel, que hai que dar de comer á xente.

Todo isto porque aquí, querido lector ou lectora, o que xa deberíamos ter claro a estas alturas é que esta xente que escolles non traballa para ti. Que o que teñen que ofrecerte son entradas a corenta pavos para que vaias bailar cos que hai dúas semanas sorrían ante o cántico “Pedro Sanchez hijo de puta” ou declaraban alegremente que “odian a los rojos” porque o PSOE local, como ven demostrando nas últimas épocas para calquera que saiba do seu funcionamento interno, non defenden nin aos seus.

Non se repetirá a imaxe de aí arriba dunha manifestación para salvar ao Noroeste porque, entre outros, estamos xa bastante ocupados intentando ter un teito onde vivir ou berrándolle ao mundo que en Gaza están a asasinar nenos a diario e probablemente a morte anunciada do Noroeste sexa algo que, como dicía, preocupalle a un sector moi determinado e minoritario da poboación. Pero faríamos mal en non ter en conta que se o espírito deste goberno e buscar oportunidades de negocio por enriba de nós, moitas outras cousas das que temos e disfrutamos nesta cidade que en verano é un pecado do bonita que está, ca música sonando nas prazas e nas praias, tamén son candidatas a desaparecer manufacturadas para o mellor postor.

Pero diso de vender A Coruña ao mundo poderemos falar noutra entrega, qué tal se agora, de manera constructiva para que non se diga, soltamos algunas…

Propostas para un novo Noroeste e de paso un novo Deportivo

1. Hai unha morea de grupos que ensaian nos locais do concello, nos sotos do Coliseum. Por qué non ofrecerlles a todos a posibilidade de tocar no Noroeste? Poderían ubicarse nas primeiras horas do día, quecendo os escenarios. Non será que piden moito diñeiro estes, non?

2. Prohibido facer concertos do Noroeste en María Pita. Os concertos de María Pita xa teñen o seu estilo, o seu tempo… e o seu lugar. Mesturar ambas iniciativas e volver o Noroeste indiferenciable -porque cos estilos xa non hai diferencia- e achegalo aínda máis a desaparecer

3. Pódese renunciar aos concertos do Porto xa que esto parece terreo vendido para os festivais de pago. Non pasa nada. Como alternativa parece que a Explanada do Parrote pode funcionar, como houbo hai uns anos co concerto de Los Enemigos

4. Esta guai que Estrella Galicia patrocine o tinglado pero nos concertos públicos onde hai diñeiro público o de poñer aos seus seguratas para facer tirar bebidas nas entradas, alcohólicas ou non, non é de recibo. Bastante levan con poñer as súas barras

5. Volver ao modelo de delegación en colectivos que montan concertos todo o ano na Coruña. Pagarlles pola xestión, por suposto, porque os concertos gratuitos no verán fan que moita menos xente queira ir as salas

6. Manter certa concordancia dentro de cada praza. O modelo dunha praza e un estilo funcionaba. Ter en conta isto tamén para separar os grupos nos días que tocan na praia. O de este ano de poñer en días distintos a Guadi Galego e Luar Na Lubre foi loquísimo

7. Lembrar que os concertos nas prazas suceden entre semana e a xente traballa. Rematar todo ás 00.00 non estaría mal

8. O das sesións DJ no Portiño estivo gracioso, sí

9. Se fai falla diñeiro, pódense vender camisetas e merch. Non sei, un método que funciona en todos os putos festivais do universo. Pódese contar con artistas locais para facelas, do mesmo xeito que o cartel do evento

10. Os concertos con entradas limitadas coma os do Castelo de San Antón deberían ter un medio online para conseguirse. Igual non pode ser unha fila virtual, igual ten que apuntarse a un sorteo. OK. Se logo non vas, o teu oco se libera e aí deixan entrar ata encher aforo. Non é tan dificil, non?

11. Máis baños por favor. Reforzo de liñas de bus e ampliación de bicicoruña tamén obrigatorio

E xa que estamos, propostas para mellorar ao Deportivo, sobre todo no seu trato a afección

1. Cambiarlle o nome dunha vez ao equipo e escudo

2. Toda a comunicación en galego

3. Prohibido o uso da IA en todo o que vaia a sair ao público

4. O maior acerto de todo este ano nas campañas publicitarias foi adquirir10 un can

5. O mesmo que o Noroeste: se non sabes, pide axuda. Non será por xente, agrupada ou non na Coruña que sabe as teclas que hai que tocar ca afección. Preguntarlles en vez de tirar de estratexias de marketing importadas doutros lugares pode ser un bo comezo. Non se trata só de conseguir likes, hai que manter una historia. Parten xa dunha posición doada

6. Eliminar precios dinámicos nas entradas, case por ética

7. Pensar que o seguidor raso quere verse reflexado él no facer do seu equipo. Non ao seu xefe cabrón. Tratar ben aos traballadores do clube, a todos, é imprescindible

8. Comezar xa o proceso para escoller un novo himno. Non, non vale ningún dos que xa existen. Sí, o Celta fixo isto ben. Non, non podemos repetir o que fixeron eles. Sí, si que hai forma de facelo bastante mellor. Sí, a resposta, como moitas das cousas que ocurren nesta cidade atravesada pola troula, está en certos bares.

9. Se queredes monetizar, pagarse unhas festas de previa como Dios manda se o horario tebasiano dos partidos o incentiva. Malo será que con barras con prezos populares non dea para subvencionar moito disto

E xa. Cuñadeo terminado. Mundo arranxado.

The lengths I went to

Uns anos atrás collía sempre de vacacións a semana do Noroeste e non había unha mellor aproveitada no ano. Agora, dende o cambio de rumbo profusamente explicado dous apartados atrás, sobranme días de vacacións que este ano utilizamos para saltar dun festival a outro da península como coellos. Foron tres ben distintos pero que demostraron que, sabendo facer, pódense facer grandes cousas. O público que vimos alí e nós mesmos puidemos dar boa conta diso. Ante a manoseadísima burbulla do festivaleo xenérico nacional, que maila o éxito sempre deixa ver as sementes da súa propia autodestrucción, hai sitios onde seguen pensando que o obxectivo primordial e que o público e os grupos saian contentos.

IV. Felicia Pop

Sorpresivamente deixamonos caer neste festival de Fene que leva 27 edicions (!) sen despeinarse as patillas. Fomos de maneira fugaz, tan só para ver ao grupo que abría a xornada do sábado: Cometa, do que somos prácticamente barras bravas. O grupo, fantástico, coma sempre. O festival, máis aló do mérito que ten que ter montalo, entendemos que con subvencions precarias, pode presumir dun entorno estupendo en medio da natureza e un ambiente bastante amable. Todo ben. Non teño moi claro se as posibilidades de durmir alí son afíns a xente con necesidades lumbares pero ganas de quedar daban de sobra. Queda para outro ano.

V. Paredes de Coura

Un pouco máis de tempo pasamos este ano polo Paredes de Coura. O pasado fomos os catro días e sufrimos a esixencia física do evento para poder estar ao nivel. Este ano, por obra do destino e pericia das nosas amizades conseguimos chantar a tenda e o coche nun lugar máis que aceptable para que a pesar de todo o deporte feito de noite, puideramos durmir 6/7 horas do tirón.

A excusa foi ver a Vampire Weekend unha vez máis pero alén diso é sempre gozoso cruzar a fronteira para ver como a hospitalidade portuguesa impregna os seus festivales, a diferencia de moitos dos nosos. O Paredes de Coura ten, para o que non o saiba, unha lóxica endiablada: o terreo para as tendas está completamente ateigado o día que comeza o festival porque a rapazada leva alí unha semana. Os ocos que quedan son os dos claros soleados que teñen unha temperatura por encima da ebullición a partir das 09.00 am. Unha vez asumido isto, asúmese tamén que hay que facer por vivir e a única forma de facelo e ir ao río.

Pertrechados cunha colchoneta, barca ou calquera cousa que flote, hay que meterse no río que bordea o festival a pasar o día ata que comecen os concertos. E non hai mais. Ter que xestionar isto é dificil de entender se nunca fostes a este “Ortigueira do indie“ (!!!) pero é o único que funciona. A outra é a que vos comentaba: facer coma a xuventude e chegar unha semana antes para colaborar ca construcción dunha cidade que durará ata que soen os últimos acordes.

Ben certo é que o Paredes, maila ter o seu espíritu e ideosincrasia e quizás un dos mellores públicos do mundo, non deixa de ser un festival grande, que ben podería reducir o seu aforo ao 80% para que todos estiveramos máis cómodos. Ou borrar patrocinios con casas de apostas que regalan xenerosamente o seu merch en forma de ropa de calidade que logo temos que customizar para tapar os logos e non facerlle publicidade, mais iso mesmo existe deste lado da raia e non nos dan nin suadoiros nin toca Lorde.

VI. Canela Party

Última parada. Se cadra o mellor festival que hoxe en dia se celebra en España? Probablemente. O Canela Party de Málaga/Torremolinos aúna os grupos de éxito do panorama nacional -dentro do mal chamado caixón de sastre “alternativo”- e grupos estranxeiros de éxito11 innegable que tan só vas poder ver alí. Grandes nomes, se me preguntades12. Unha pulsión maniaca dos organizadores por facer disfrutar ao público convirte o recinto nunha festa continua sen quitarlle o posto que merece a música. É cómodo, ben dimensionado, con prezos das entradas asequibles, sen solapes, con fontes de auga por todas partes e un compromiso ético común á organización e ó público. Estaría ben algún sitio máis onde descansar dentro do recinto e que rebaixaran os días a 3, que xa vamos maiores, pero isto xa vai ser así o vindeiro ano. Ben por eles.

É directamente o espello onde deberían mirarse todos o festivais do estado. Non pode haber dous coma el pero calquera que monte un evento de música en directo de varios días deberían intentar achegarse máis ao Canela e menos ao Mad Cool. Este ano vimos a Get Up Kids, a Bob Vylan, a Ducks LTD, a Tatxers, a Joyce Manor o a Parquesvr disfrazados de Rusowski sen despeinarnos e outros tantos. Narrar o que alí acontece é imposible, igual que pasar aínda que sexa unha noite e non disfrutalo. Por distancia, diñeiro e tolerancia á calor, vai ser complicado repetir máis veces pero non queda nin un gramo de arrepentimento por haber participado desta edición. Se cadra, de non facelo antes.

Coda final: Deus salve aos extrarradios e ao que pasa neles

O verán e como vedes esta edición da gaceta, foi de música. De música e de contrapoñer fronte a visión única desta como negocio extractivista a outras iniciativas sostenibles que intentan que ninguén saia perdendo. Contra a política do “queredes moito”, a de “qué máis queredes que imos intentalo”. Non hai que irse a Torremolinos para comprobalo. Aí está o Flores Rock, aí están as actividades da Tobeira ou os centros sociais da cidade, aí están as festas de aldea que organizan asociacións de veciños de cada parroquia que xunte 12 habitantes na Galiza, con máis ilusión que recursos e sen necesidade de traer “grupos de nivel”.

O segredo e saber para quen traballas e tamén que nós, que ao final somos os que lle damos o posto a certa xente, teñamos presente tamén cando non o fan para nós.

Foi un bo verán, algo intenso de máis pero paseino moi ben. Xoguei voleibol, coñecín a un montón de cans, fun a praia e bañeime bastante máis do que pensaba, case tantas como gocei da noite coruñesa, creo que para compensar en ambas as carencias do resto do ano. O meu xeonllo deume a lata ata case morrer agosto e non tive tempo para escribir, contra todo pronóstico. Pensaba que xa vivía na época da reclusión na torre de marfil para escribir as memorias pero vese que aínda me quedaban algúns dragóns que matar. Volvín a poñerme á fronte desta gaceta o nove de setembro, o día que o meu avó cumpliría 99 anos e remato de escribila dende un alpendre nun terreno que él nos deixou e que aínda estamos aprendendo a manter. Gustaríame dicirlle que estamos todos bastante ben e que coidamos da finca con escaso coñecemento mais moitas ganas. Que facemos o que podemos e que as veces, se é necesario, ata un pouquiño máis.

Menú do día

qué ver

Vin algunas películas -Dream Scenario, Triangle of Sadness- e algúns documentales -estes bastante pouco reseñables- pero se teño que quedarme con algo é básicamente ca serie Superestar sobre Yurena AKA Tamara e o seu séquito que trouxo Nacho Vigalondo, un producto imperfecto pero icónico, cun reparto estelar e que dosifica ben a carga emocional sen sobrepasarse ca idolatría impostada para xenerar unha boa trama.

Tamén, o máis que esperado regreso dos creadores de Bojack Horseman: Long story short, interesante de ver a pesar de descoñecer sobremanera as liturxias e modo de vida das comunidades xudías. Gustoume moito, pareceume moi ben feita e creo que, se ten oportunidade de seguir, as próximas temporadas poden ser aínda mellores. Lembremos que a primeira tempada de Bojack Horseman era UNHA COMEDIA.

qué escoitar

Non negarei que o comezo do verán colleume completamente sumido no combo Fontaines DC -un pouco a destempo para estes- e Kneecap, máis pronto virou a disfrutar do último disco e directo en Glastonbury de Lorde. Aínda me quedan unhas cantas escoitas pero en xeneral está a gustarme moito, mais recoñezo que cada vez me aburre máis a glorificación da droga como solución sensata (!!!) e médica ás cousas.

Tiven tamén unha época estrana ca que todavía coqueteo na que se me deu por escoitar a rapeiros novos como Claudio Montana ou Diego 900. É un pracer culpable porque o rollo sadboy non me vai absolutamente nada pero igual debería deixalo entrar porque hai barras que me gustan e se sempre fun defensor de que os chavales chorones dos suburbios americanos chegasen ao hardcore e lle deran unha volta a base de melodía e problemas ridículos, igual debería selo no rap.

Total, que todo ese periplo entre rimas e ritmos levoume a recordar o que sí que considero que é un dos mellores discos paridos nesta cidade: o homónimo de Lil Rufio aka ARUFE, unha obra infravaloradísima que non se fixo tan coñecida como outras da súa onda que chegaron, sen merecelo máis, moito máis lonxe.

Xa a última hora, colleume moi de sorpresa porque nunca os escoitara antes o último disco de Presa, que está moi ben. O single que sacaron para promocionalo é a banda sonora desta casa ultimamente.

qué ler

O primeiro de todo, para os que me teñades en Goodreads: estoume mudando a Hardcover. Estou en proceso de sustituir plataformas e RRSS por alternativas máis sinxelas, que me mareen menos con publicidade ou recollan menos datos e tamén que non pertenzan a empresas que detesto. Sendo Goodreads propiedade de Amazon, non había moita dúbida. Por se acaso arrepíntome, queda aberta polo de agora pero acabarei por pechala13.

De todas formas, estes foron os libros que rexistrei alí esta temporada, e de onde podedes sacar as conclusións que queirades.

Leve decepción do libro de bell hooks, máis que satisfactoria sorpresa ca biografía de Colin Jost -iso levoume a ler agora o de Norm McDonald’s que é un puto delirio- e o dos Centros Sociais Autoxestionados, aunque moi valorable o esforzo e certero no que conta e nada tibio, fixoseme algo farragoso. Tamén lín, que non aparece aí, o poemario Deseo de ser árbol de Ángelo Néstore que me gustou moito.

qué xogar

Paseime o Sam & Max Hit the Road unha vez máis despois de moitísimos anos, aproveitando a construcción dunha nova big box ca que estiven este ano -haberá que falar diso en algún momento tamén- e logo abandoneime aos mitos nipones na Switch co Dragon Ball Z Kakarot e Doraemon Story o Seasons.

O Kakarot está ben, é unha boa flipada se vos vai o mundo Dragon Ball pero a mín fixoseme algo repetitivo despois da primeira misión principal e perdín interés. O Doraemon comeceino nun momento algo estresado onde precisaba dun cozy game máis sinxelo que o Stardew Valley que puidera matar momentos mortos das viaxes e aínda que lle din bastante caña acabou por aburrirme tamén. Non lle collín o rollo a trama principal e non me decatei ben do que pasaba cos personaxes. É culpa da miña escasa capacidade de atención ou da idade que nos productos audiovisuais cada vez sexa máis difcil reter nomes, caras, biografías…?

Na chegada do outono, iso sí, descubrín dous xogos recomendacions do meu concuñado que gocei durísimamente e que forman parte da miña recomendación de este mes: Thank goodness you’re here, unha aventura gráfica simplísima, corta e pythonesca que de divertida que é, esqueces a pouca interacción/dificultade que ofrece. Un xogo que poderías ver en streaming e seguirias rindo a esgalla con cada ocurrencia. Polo outro lado, o Animal Well, unha especie de VVVVVV —all-time fav- pero máis oscuro, con máis posibilidades, secretos, puzzles máis dificiles, pinta oscura e pouca información. Un metroidvania ao que lle podes dedicar un tempo infinito pero segue estando ao alcance de xogadores non especialmente habilidosos coma mín. Unha maravilla.

Os minutos do lixo

Contra o cinemático momento de dúas miradas que se atopan a través da pista de baile para namorarse ipso facto, falábame o meu amigo PS este verán de atoparte nun evento social con alguén e dunha sola ollada saber que tedes que marchar. Así vos miro eu, lectores e lectores: hai que ir pechando o garito que esta xente (eu) quererá ir durmir. Das festas alleas hai que saber largarse antes de que toque recoller restos e cadáveres. Os meus mellores desexos para este outono calmado e que saibamos seguir sobrevivindo fronte a maquinaria despiadada do capitalismo que todo devora. Vémonos nos bares pero xa dentro, que na terraza refresca. Ata a próxima.

Non se preocupar: caindo isto saia á luz xa todo pasou. Houbo repouso e houbo tamén seguir as indicacións médicas2 e todo saiu ben ou bastante ben. Para comeza-lo verán sen débedas nin resentimentos haberá un repaso rápido do acontecido neste metro cadrado antes de comezar a intentar recuperar a vitamina D non absorbida o resto de ano. Nin mercamos piso nin gañamos Eurovisión, nin subimos a Primeira nin deixamos de odiar a Israel, mais seguimos de pé porque se algo ensinaronnos os centos de artigos de El País sobre a xente nova é que temos que ser resilientes cas desgrazas impostas polo capitalismo. Así que antes de queimar os meigallos nas fogueiras, porque na Coruña non se di “cacharela” da mesma forma que non se di “xouba”, metámoslle lume aos pecados sobrevidos desta estación floreada e alérxica. Queredes acompañar a un pobre doente no seu arresto domiciliario? Pois entrade que está posto a ar acondicionado, dentro gaceta!

A escuras ao sol

Pasaron cousas divertidas estes meses. Sobre elas está absolutamente todo dito porque a 2025 crean contido ata as prantas do salón. E non, non serei eu o que vaia ter a estas alturas do conto as takes máis sesudas do universo. Pero de algo haberá que falar, non?

Houbo a finais de abril un apagón divertídisimo, fillo destes tempos que nos toca vivir. Un acontecemento espectacularizado porque estamos xa todos un pouco a flor de pel vendo o panorama planetario, temos asumido na tradición das redes sociais que todo é un evento canónico e, na cidade onde acontece esta historia, isto coincidiu cun extraordinario día de verán cun sol radiante e temperaturas próximas aos vinte graos, feito insólito que cada vez é menos insólito.

Hai xente que pasouno mal, hai hippies que aproveitaron para criticar a excesiva dependencia da electricidade e tecnoloxía3 pero o resto dos mortais o que tiveron, en toda a súa sinxeleza e complexidade, é un día festivo. Da un pouco de vergoña contarlle á xente doutras latitudes4 os nervios que tivemos por estar 12 horas sen luz pero faríamos mal en non lembrar o ben que o pasamos sen ter que traballar. O día seguinte, ca normalidade recuperada, seguiu a vida coma sempre e ergosfera sacou un pequeno post que paga a pena ler. Se a redución de xornada prometida polo goberno non chega non garantizo que non me vaia presentar no Ministerio de Traballo cun martelo5.

Falando de cousas que vai arranxar o goberno máis progresista da historia: o de ter un teito onde caer morto. A principios de ano na cidade houbo unha manifestación reclamando o dereito a vivenda que tivo entre os seus highlights que Alberto Núñez Feijoo6 puido ver a saída da marcha da Praza de Ourense mentres degustaba un pincho de tortilla no seu local de confianza, un dos bares máis clasistas da cidade7. A protesta, que por unha vez tivo unha afluencia bastante relevante, veuse bendita pola mirada de fascinación do líder da oposición que observaba ao inquilinato coma quen presencia con superioridade colonial as danzas dunha tribo indíxena, entre o desconcerto e o finxido interese.

Se o tipo non convocara cada dous por tres unha leria destas para derrocar ao presidente do goberno pensaría que cre que iso das manifestacións son un rito esotérico, obsoleto e ata patrimonio exclusivo de esquerdistas pero o que lle pasaba é que simplemente “o da vivenda” só lle toca é cando non lle deixan á súa muller usar terreo público para acceder a praia dende o chalet.

Ok, de acordo. Pode que as manifestacións pasen polo seu maior momento de popularidade. E sí que teñen algo de rito esotérico pero, sen querer defender unha nostalxia cazadoradepanista boomer, plantexar que son inútiles porque non consiguen efectos a corto prazo igual e un argumento tan inxusto como beneficioso para certos estamentos. Algunhas iniciativas civiles8 , aínda cando non acadan obxectivos cuantificables, serven por exemplo para saber que non estás só nas túas teimas e problemas. Nunha sociedade en continúa tendencia a alienación, isto non é pouco. Ir a Riazor ten un pouco disto tamén.

O continuo desprestixo dende os medios e poderes sobre as ferramentas de participación política do pobo, fan pensar que todo ten que pasar por eles e tendo eles ese poder, tamén son xuices sobre a conveniencia dos fines propostos, que evidentemente nun significativo número de casos van contra os seus intereses. É certo: non vai pasar nada se quedamos no sofá en vez de baixar a defender as causas que consideremos pero… que estamos deixando de facer por ir a manifestacións? Ou mellor aínda, que imos facer a cambio de non ir a manifestacións para solventar os problemas cos que convivimos?

“Nada” é unha resposta validísima, faltaría máis. Pero non está de máis telo enriba da mesa.

Moito texto, metámoslle música e europeísmo que tamén houbo nesta estación.

Éme absolutamente igual Melody ou o representante de España que lle toque ir face-lo ridiculo a unha competición da que, creo, é dificil desfrutar se non é dende o sarcasmo e o comentario grupal jocoso. Un concurso parcial por definición que aínda ten máis formas de amañarse a medida que avanzan as votacións. Sintoo honestamente por calquera que lexitimamente queira tomalo en serio. Que a Melody, ou a quen sexa, se lle dea por poñerse sobreactuada e afligida cando remata o espectáculo paréceme aínda máis triste que o posto acadado. Máis ainda cando, dentro de todas as indignidades que ten por medio o certame, tamén serve para branquear a Israel da maneira máis chabacana.

Pode servir, porque todo serve para algo, para asumir que os intereses de Europa e a súa maquinaria mediática están do lado de Israel faga o que faga. Manifestar oposición, ainda que sexa a un xenocidio, faiselles incómodo porque a vida de seres humans non está nin no top 20 de prioridades. E España vai no saco, tamén, por máis xestos que se fagan. Imos xa curados de espanto con tanta acrobacia verbal e tanta condena e tanto laio lamentando que “morran nenos” coma se a culpa a tivera unha enfermidade misteriosa, cosa se o axente fora descoñecido ou a causa inevitable. E é inevitable, sí, porque aquí o intocable e seguir facendo cartos e a iso ninguén vai querer renunciar. Ou mellor dito: a iso eles non van querer renunciar, se cadra van querer que renuncies ti.

Bueno, nese “eles” tan pouco definido e ventaxista non é que estean só os altos cargos da Unión Europea. Tamén está moita xente, que adquire cuotas de poder infinitesimal e xa lles chega para exercer dereitos delirantes, ca axuda dun poder que garante uns intereses por enriba doutros. Volvendo á matraca da vivenda, e por moita zona tensionada que vaian poñer na Coruña, gustarame ver como lle meten man ao intocable peto do caseiro. Polo de agora a medida social de moda é que se non tes para paga-lo aluguer non pasa nada, pagara unha parte o goberno que ao final somos todos os contribuíntes e outra ti. O caseiro que quere poñer o piso a 1000€ no Castrillón, non vai ter que ceder en nada.

A mediados de maio fun comer ca miña nai e mais a miña avóa a un restaurante perto da Praza do Libro da Coruña. Unha pizza e un cachopo máis tarde, que aquí se algo non se pasa é fame, paseando pola beirarrúa do Palacio da Ópera atopamonos co busto de José Gervasio Artigas, héroe da Independencia Americana, ateigado de fotos dun morto: Pepe Mujica morrera tan só uns días antes.

Deses días, dos obituarios e os recoñecementos máis ou menos a desgusto que fixeron moitos políticos do noso país, quedeime con un detalle moi revelador. A Mujica, dende os púlpitos ata os reels de Instagram, venderono coma un coach motivacional que nos invitaba a valorar menos o diñeiro e máis o tempo, a pasar tempo cos nosos seres queridos, a non rifar entre nós. Mujica foi, no imaxinario colectivo deses días, un gurú da positividade. E aínda que todos eses discursos estean moi ben, o que foi Mujica tamén, e parece que a todo o mundo se lle esqueceu, foi un guerrilleiro pertencente aos Tupamaros, un grupo armado de extrema esquerda considerado terrorista que loitou contra o capitalismo e cometeu atentados, asesinou e secuestrou. E igual, iso é perfectamente compatible, senón razón de ser, de que houbera un avoiño entrañable que chegara a Presidente do Uruguay e que mellorase a vida de millons de persoas cas súas medidas.

Entendo que é un discurso complicado e que é algo habitual polos medios agochar do que non interesa facer propaganda. E máis cando son aspectos digamos, cuestionables, non vaia ser que a xente pense que non conformarse con votar, aínda que non signifique empuñar unha arma, consigue cousas. Pero certo é que os mesmos medios non teñen problema por propagar bulos da extrema dereita que poñen no centro da diana a colectivos xa tradicionalmente en perigo e que de feito, teñen un efecto inmediato no que pasa nas rúas. Pódese facer unha entrevista a un empresario de extrema dereita ou ao líder de Desokupa porque “hai que escoitar todas as versións” pero ay de informar de que a folga en tal sitio conseguiu unha mellora nas condicións dos traballadores!

Esta primavera seguiron a marchitarse flores á luz de bombillas eléctricas de baixo consumo e outras quince maneiras de aforrar para chegar un pouco máis folgado a fin de mes. A mensaxe, o relato, conforma a realidade a pouco que lle deixemos. E este relato hai intereses e é o que di que o noso futuro incerto vai resolverse cunha poda controlada. Igual hai que cortar algunha que outra árbore milenaria de raíz. A dependencia da electricidade non é nin de lonxe tan preocupante coma a dependencia da anquilosada filosofía de que o diñeiro xustifica todo.

Nas horas avanzadas daquel luns estrano a finais de abril, tirado no pasto do parque de perto de casa xogando un UNO cos amigos, nun recuncho que a alcaldía aínda non soubo monetizar e aínda que días mas tarde desbotariase esta teoría9, fantaseei ca idea de que efectivamente o apagón fora un ataque planeado. Un boicot perpetrado por alguén que a Audiencia Nacional consideraría terrorista e igual nunhas décadas é considerado un héroe. Desexei e empaticei profundamente, sen importarme que fora un lobo solitario ou un grupo organizado, que non fora un accidente fortuito e que alguén, ca maior convicción que dan as causas máis nobres, boicotease a rede eléctrica nacional co único obxectivo de que unha gran parte do país tivera un día libre. Igual ten que empezar por aí.

I’m forever blowing a burbulla dos festivais

Basta de proselitismo político, é case verán, non? Falemos de festivais, de hedonismo, de ver eses grupos que hai dous meses descubriches que a túa vida non podería continuar sen velos en directo. Falemos de, por fin, non preocuparse moito da política, pagar un vaso grande de cervexa e simplemente fluir.

Todos os anos dende hai xa case unha década imos ao Primavera Sound de Porto. Nin recomendo nin deixo de recomendar. Eu xa estou afeito, tanto as súas victorias como aos seus defectos, e préstame por moitas razóns. Se queredes encontrarme a mediados de xuño, é máis que probable que estea botandolle un ollo a ementa de algún restaurante tradicional de Matosinhos.

Viaxamos ata alí aínda cas brasas aínda acendidas da investigación que fixeron no xornal El Salto, do que son suscriptor. A nova, que vale a pena ler, informa sobre que a empresa Superstruct, propietaria parcial ou total de moitos dos festivais máis coñecidos do país coma o Sonar, o Arenal Sound, o FIB, o Viña Rock a nivel estatal ou o Son do Camiño ou o Resurrection Fest a nivel galego entre outros, forma parte do conglomerado KKR, fondo de inversión que colabora activamente no xenocidio e ocupación dos territorios palestinos con fines, como mínimo “inmobiliarios”. É dicir, que o diñeiro que ti deixas en Villarobledo ou no Monte do Gozo, acaba nos petos da xente que logo pode empregalo para continuar expulsando ao pobo palestino das súas casas, moitas veces cos pes por diante. Fabuloso.

O do Viña Rock súmase ás polémicas relativas ao trato que lle dan aos seus traballadores como ben sinala esta información de Voz Pópuli. Por falar doutros festivais de pretendido espíritu contestatario, o Tsunami Xixon tivo hai uns anos unha polémica por unha reunión dos organizadores con persoeiros de VOX. Non é descoñecida tampouco a boa sintonía co goberno da Xunta que garante as millonarias subvencións que posibilitan o macrofestival de Compostela. Nada do que sorprenderse: a mercantilización dos espazos e mensaxes disidentes do poder é unha técnica máis que manida que contribúe a perpetración das propias estructuras dese poder. Xuntar a decenas de miles de mozos a escoitar incendiarias cancións contra a policía é perfectamente compatible cos máis que xenerosos emolumentos que saca a xente que traballa arreo porque esa represión siga existindo.

No primeiro día en Porto puidemos ver a Fontaines DC, aos que por cansancio renunciamos a ver o ano pasado en Paredes de Coura. Foi o ano do seu disco Romance, un impecable álbum tan só aplacado neste espectro próximo ao meridiano de Greenwich polo Brat summer de Charli XCX, a quen tamén tivemos a sorte de ver esa mesma noite. Cos Fontaines pouca sorpresa, unha interpretación fiel e conmovedora como é o seu álbum, ás veces non se precisa de nada máis. Charli sí que tiña a difícil tarefa de defender nun escenario baleiro e ca única axuda da súa presencia e inagotable enerxía física uns temas, temazos, que teñen o seu mérito principal na composición. Na voz das entendidas escoitei que o setlist fora algo escravo de TikTok e éxitos recentes pero paréceme imposible non disfrutar, a pouco que a orella se anime de cancións coma Girl, it’s so confusing sometimes ou Guess sen ter ganas de poñerte a bailar.

Na canción I love you dos de Dublín, apareceu nas pantallas unha mensaxe clara: Israel is commiting war crimes, use your voice.

O día que comezaba o Primavera Sound tamén comezaba o Son do Camiño. Co runrun de fondo das responsabilidades éticas e ca cifra de mortos en Gaza aumentando cada día, houbo moitos grupos que decidiron non participar dese branqueo de responsabilidades que eran os festivais de KKR. Houbo tamén, un debate sobre cal era a postura máis útil para a causa: se borrarse do festival, se enviar o diñeiro gañado a algunha causa pro-palestina ou se esixir aos organizadores que cumprisen, como pediu a plataforma BDS Galiza un acordo de mínimos para paliar ainda que sexa un pouco o enriquecemento daqueles que están a facer negocios ca morte de seres humans.

Non é obxectivo deste post xulgar cal é a mellor das alternativas. Asumo tamén a facilidade de pedir compromisos aos demáis e a dificultade de acadalos cando teñen que ver co que da de comer10 pero sí que vexo necesario sinalar que que non haxa unha alternativa idónea non te habilita para face-lo peor posible.

Hai grupos que seguiron participando no festival coma se nada. OK con iso, ningún problema. O que parece intolerable son os comunicados defendendo facelo “porque total todo está intervido por fondos”. Non, mira, se non queres facer nada estupendo, pero teta e sopa non caben na boca. Non queiras seguir como se nada e ainda por riba quedar como alguén super comprometido. É a mesma práctica que fixeron os festivais co seu espectáculo de comunicados sincronizados onde facían acrobacias para “condenar” o “drama humanitario” que están a sufrir en Palestina, de novo coma se aos pobres gazatíes e cisxordanos lles caera un meteorito ou o responsable dese sufrimento non foran en parte os seus propietarios ou socios de negocio.

O segundo día do Primavera Sound foi máis tranquilo. Puidemos ver a Waxahatchee, que leva sonando nesta casa máis do saudable neste 2025 e tamén atronarnos ca tropa que son Los Campesinos! pensando como encaixar o emo agora que imonos achegando aos corenta. Despois, dobre ración de rap: primeiro con Aminé e logo con Central Cee, que ao pobre deulle tempo ademáis de a cantar a firmar autógrafos e roupa para todos os que eran capaces de chegar ata as beiras do escenario. Os catro ben disfrutables.

Botouse en falta en Porto, xa que estiveron no de Barcelona, falando de rap, a Kneecap, o grupo irlandés que aproveitou a súa presenza en Coachella para sacar unha mensaxe clara contra o estado de Israel e o goberno dos Estados Unidos por apoiar a masacre contra o pobo palestino, o cal levounos a que unha recua de paises plegados aos intereses sionistas, ca indigna Alemania á cabeza, cancelasen os seus concertos. Non contentos con iso, no Reino Unido fabricaron unha polémica para encausar ao seu cantante Mo Chara por un suposto apoio a Hezbollah. O tipo, que tivo xa a primeira vista do xuizo e quedou en liberdade baixo fianza, reuniu para a defensa a un equipo espectacular. Mo Chara está acusado de terrorismo mentres o goberno inglés segue a colaborar activamente ca morte de máis de 60000 persoas na publicación desta entrada, entre elas máis de 15000 nenos. Dende a denuncia Kneecap nin pediu perdón nin decelerou un mínimo o seu compromiso aínda sabendo o que lle podía custar. Para que logo vos veña o iluminado de Kase-O a dicirvos que se sinte defraudado con vós, ignorantes, e que el non vai facer nada porque ten que darlle de comer a súa xente. Vale, co.

A idea de que as movilizacións non servían de nada, como dicíamos na sección anterior, compartiuna o ex-líder de Doble V. Pero fora de vicios e virtudes, presionar, conseguiu cousas. Insuficientes, pero as conseguiu. O fondo KKR acusou o boicote e o Sonar viuse na obriga de aceptar a devolución de entradas e adquirir un compromiso que pode ser insuficiente pero que é máis do que se plantearía se a xente non se movera. Esta información hai que tomala tamén con que no seu peche conseguiu record de asistentes. Polo lado que nos toca de cerca, no Resurrection ou no Son do Camiño, que se celebrou estes días, parece que nin tan sequera.

O último día do Primavera estivo cheo de artistas que queríamos ver. Desfrutamos do último disco de Kim Deal e embelesamonos contra pronóstico no concerto de Haim. Pasamos pola rara experiencia de ver a Carolina Durante en Portugal, ca bandeira palestina pendurada na súa oficina de pega. Din que do seu concerto do Son do Camiño sairon prometendo non volver participar nun festival que tivera a máis mínima relación con Israel.

Está ben. Está ben que sigamos tendo debates morais e éticos. E que nos siga dando voltas á cabeza cando teñamos que decidir se debemos cambiar un hábito ou unha rutina para acadar un obxectivo, facer presión, boicotear. Aínda que logo sigamos igual. Ter a dúbida está ben, fainos ser conscientes das nosas decisións, presentes na nosa realidade, saber que igual non cambiamos as cousas ou igual sí pero que non somos meros espectadores de todo o que vai mal neste mundo. É a forma tamén de atopar mellores maneiras, más útiles de protexernos de quen fai dano. Houbo en maio tamén unha iniciativa ao alcance de calquera, dentro das iniciativas de boicot a empresas que colaboran co xenocidio israelí: evitar comprar nunha semana en Carrefour, un compromiso ao alcance de practicamente calquera, ata os máis reticentes a cambiar os seus habitos de vida e consumo. Ainda que sexa nunha semana, se un porcentaxe relevante de compradores de Carrefour deixan de facerlles gañar dineiro, non credes que as perdas poden ser unha máis que efectiva medida de presión?

O derradeiro concerto en todas as edicións do Primavera Sound cóllenos extenuados, sobrepasados e sobreestimulados con toda a música escoitada. A mín esta vez colleume ademáis ca tendinite pedindo papas pero había que gardar forzas para escoitar o recén estrenado disco de Turnstile, hardcore de libro que chegou, para pesadelo dos seus talibans, a acadar un éxito que trascendeu o xénero. O que outros vivirian como unha celebración, hai unha parte do fandom, que esta a vivilo como unha traizón, como se a beleza houbera que disfrutala de portas para dentro e non en comunidade.

Pero alí en Porto, dandolle os últimos saltos ao meu xeonllo antes de voltar ao enantyum, compartindo conversacións e futuros con xente moi querida, non había outra forma de entender a ledicia que vivindoa cos outros.

Estes meses entre o ruido dos festivais, as terribles novas e moito pensar en cal debe ser o noso compromiso para paliar miserias coma a de Israel, vin un documental chamado All That Breathes de dous irmans hindús que rescatan, curan, coidan e liberan milanos negros en Nova Delhi. Recordoume ao desarrollador de videoxogos indie Alva Majo, que fai algo semellante cos medios que ten con palomas na zona de Mallorca. Él mismo explica nun video que non o fai por razóns grandilocuentes: é tan só porque non é un fillo de puta.

Supoño que iso é o que hai que intentar, non ser un cretino. E para iso non fai falla arranxalo todo pero si non renunciar a intentar arranxar algo, o que sexa, o que poidamos. Todo o demáis, como dicía a Gata Cattana, é estar morto.

Aviso a pilotos de karts

Unha breve nova sobre o meu estado civil: non merquei a Switch 2. Nos meus aledaños emocionais, todo aquel con certo decaimento por Nintendo e os seus productos ou comprou ou vai comprar, sen posibilidade de existir outra opción. É literalmente o éxito dunha compañia que non nos trata ben e non intenta agochar as súas estafas pero que ten claro que a nosa pertenza ao seu clube fainos caer na obriga de cumprir sin rechistar ou non sei se peor: cumprir a pesar de rechistar.

Neste ano onde conseguín non comprar nada de roupa, reducir a producción de basura e ata vender máis en plataformas de segunda mán, Nintendo só ten que chasquear os mandos para que eu tema que hai que facer oco baixo do televisor.

Levo argumentando cas amizades dende que saiu se é convinte comprala agora ou máis adiante, en canto apareza un descuento nunha web turbísima con poucas garantías e a conclusión á que chegamos sempre é a mesma: da igual. Cando caigamos volverán facernos os ollos chirivitas cas mesmas experiencias remaquilladas cas que levamos trinta anos. Así que se o primeiro disclaimer que facía era que non comprara ainda a consola, o segundo disclaimer e este: non creo que remate o ano sen ela e a ver se non chega antes de que remate o verán. Esperademe na Rainbow Road.

Menú do día

qué ver

Vin hai pouco a película que fixeron sobre o primeiro episodio do SNL e iso levoume a lembrar a figura de Andy Kaufmann. Teño aínda pendente visitar pormenorizadamente a súa obra pero se queredes chegar ata onde estou agora, eu recomendaría ver o biopic de Milos Forman Man On The Moon, acto seguido ver o documental Jim & Andy: The Great Beyond para rematar xa con Thank you Very Much, o documental sobre Andy, fora do rollo Jim Carrey.

Na peli do SNL o actor que interpreta a Kaufman pluriempregase para interpretar tamén a Jim Henson e de aí a lembrar o icónico momento no seu funeral cando Big Bird canta It’s not easy being green.

Pero se tivera que recomendarvos algo, sen ningún tipo de dúbida, iso sería a segunda temporada de The Rehearsal.

qué escoitar

As miñas recomendacións, por insistencia dos últimos meses, son as mesmas que vin e desfrutei no Primavera Sound: Kim Deal, Turnstile, Fontaines DC e Haim.

Pero se de verdade queredes escoitar algo brillante e non precisades que estea musicado, aínda segue en Spotify Un mundo maravilloso, o podcast que fixo Charo López con outros cómicos arxentinos, entre a impro e o humor überabsurdo. Un dous meus favoritos dos que levo escoitados é este onde explican á perfección o que é ir ao psicólogo.

qué facer

Con esta calor, principalmente tomar a vida con máis calma. Baixarlle tamén unha marcha ao consumo, algo que tan só ten resultados positivos. Levo un par de meses seguindo en redes a Martina Lubián, unha influencer coruñesa de moda sostible e todo o que sube paréceme interesantísimo.

Adios muchachos

Chegou por hoxe. Mirade que baixeille máis de 2000 palabras a esta edición e aínda así levoume moitísimo escribilo e outro tanto que levara lelo. Todas perdemos! As próximas entregas disto intentarei que sexan máis leves e despreocupadas, coma un perfume floral acorde á época e o clima que nos toca vivir. Tede coidado co lume en San Xoan e tamén co mar, que aínda que sempre adoite haber mortos imos intentar que non sexa un lector da gaceta. Eu, pese as doenzas, comezo a época de levar pantalóns cortos ata aos enterros. O próximo texto, a ver se ven máis moreniño e máis fresco. Deus salve ao bo tempo. Ata a próxima!

Tivo que pasar o inverno todo para que esta entrega se decidira a sair case por desborde. O 2025 tiña preparado para nós unha escalada delirante de ameazas facciosas dos líderes mundiais e acólitos ás que intentaremos non facer moita propaganda neste recuncho, que xa bastante temos co que temos. Iso non quita que nesta entrada non vaia a haber esbardalle, xa que a gaceta, coma as cousas importantes da vida, fundamenta gran parte da súa razón de ser no rancor1. Se aínda estades superando as enchentas das laconadas, co disfrace do entroido a medio quitar, entre a resaca e o alborozo polas primeiras raiolas da primavera, aquí podedes botar a pastar os miolos media horiña xenerosa. Estades listos xa para mover eses xugos gástricos? Non hai Coresma que valga, dentro gaceta!

Como mover unha ventá sen licencia de obra

Non sei vós como o levades, pero eu sinto que estamos a sufrir dobre castigo cos movementos xeopolíticos recentes deste planeta do que din non hai alternativa. Non chega con padecer as decisións das oligarquías que nos arruínan a existencia; tamén temos que ler a diario nos xornais a proclamación das súas ocorrencias, os danos que provocan e como colofón a instauración do relato de que non hai nada que facer, tan só agardar que non nos toque de primeiros. O maior problema non é xa a insensibilización ante o drama imperante, que tamén, senón a sensación de que todo isto pode e vai pasar con absoluta impunidade. E con iso enchen catro páxinas sen remorsos.

Como lidamos con isto? A min iso de quedarme a manter batallas dialécticas en Twitter cun batallón de neonazis e incels subiditos non me presta moito. E está moi ben mencionar a ventá de Overton cada vez que podemos pero igual estaría mellor saber como chegamos a este punto e quen a puxo aí. Igual ata nos levamos algunha sorpresa.

Veña, collede o abrigo que imos dar outro paseo pola Coruña, que para iso esta gaceta é ultralocalista.

A Cociña Económica da Coruña é unha asociación benéfica de case 140 anos de vida e unha irreprochable labor cubrindo as necesidades básicas da xente en situación de exclusión. Non só provén alimentos e servizos asistenciais senón que o fan tendo en conta o máximo posible a dignidade dos usuarios do servizo facilitándolles o máximo o uso desa axuda, conscientes do estigma que aínda hoxe supón acudir a estas entidades. Que fixo tamén esta asociación hai dous anos e medio? Contratou a unha sucursal de Desokupa para desaloxar os inquilinos dun inmoble da súa propiedade. Cando pasou non daba crédito, como era posible que unha asociación tan próxima e empática ca xente empregara a neonazis? Ben, pois aproveitando que era socio pregunteilles por correo e a resposta incluíu esta xustificación:

Non poño en dúbida a necesidade de usar ese inmoble. Tampouco, aínda que podería, se é verdade o que contan dos problemas asociados aos inquilinos pero… de verdade pensaron que eran eles os que tiñan que liberar dese perigo aos veciños? De verdade creron que terían que ser eles, e non a policía ou xuíces, cos seus imperfectos e insuficientes procesos, os que tomaran partido, contratando para iso a unha banda de neonazis para que “desalojara pacificamente a los ocupantes”2? E a resposta é si, é tamén que non pasou nada.

Parte da sociedade coruñesa asumiuno como un mal necesario e iso tamén achéganos ao fascismo, a xustificar os medios polo fin, a pensar que son tempos escuros que lexitiman “cousas” que “non nos gustan” pero que “hai que facer”. O sensato sería se trazar daquela unha liña vermella e sinalarlle á Cocina Económica que por aí non. É máis útil que enfadarse moito moito porque o político de extrema dereita que toque diga unha barbaridade, encantado de que a xente lle retuitee a mensaxe en redes.

Por certo, dous anos máis tarde, pasei hai un par de semanas por diante do edificio, ese lugar que precisaba de urxencia estar dispoñible para ampliar os servizos da entidade e este era o seu aspecto. Como vedes, a pleno funcionamento.

Non moi lonxe de alí, nas Naves do Metrosidero, conformouse no seu día un centro social okupado e do que falei un pouco no meu antigo Medium. Cos seus claros e escuros, facían cousas que entendían a cidade precisaba —concertos, palestras, cursos, actividades comunitarias— e que o concello non ofrecía. Usouse como arma política para poñer en apuros dende o goberno estatal do PSOE ao goberno local da Marea Atlántica e todo culminou desgraciadamente nunha carga policial con feridos e detidos e a sede de Marea esnaquizada a golpe de martelo, pintadas e ameazas nas paredes da cidade. De novo, todo pareceu un mal necesario para “recuperar” un espazo para a cidadanía, nun espazo que levaba anos en ruína e sen uso3.

Os procesados por resistir ao desaloxo do local foron condenados, a Marea Atlántica fora do poder e o PSOE que gobernaba en Madrid… chegou á alcaldía. E entón si, déronlle uso ao sitio. Ramplas de skate e caixas de parkour. Bravo por eles. Outra vez calou a mensaxe de que a violencia desatada polas FFCCSE foi un “mal necesario” e esquecimos que se o espazo fose habilitado para os cidadáns dende un principio no canto de deixar que apodrentara non pasaría nada de isto. Se o goberno fixera o seu traballo aforrariámonos a parte de abrirlle a cabeza á xente, literalmente. Pero aí nunca se pasan facturas. É máis, o mesmo está a pasar co cárcere. Terán que ocupalo os cidadáns e recibir cargas policiais para que o concello faga algo? E por que isto nos parece ben, porque está e a forma natural en que han de pasar ás cousas? E sobre todo, que di de nós?

Estes son só dous exemplos na Coruña relacionados ca xestión dos espazos e de como se lexitimou a violencia por parte de organismos supostamente de esquerdas ou con certa empatía social. Ou como non se viviu un rexeitamento por parte da cidadanía, como foise asumindo o relato ultradereitista que chama a “medidas excepcionais”4 e non só na Coruña. No estado sobran exemplos recentes especialmente vergoñentos: rapeiros encarcerados ou exiliados por letras provocativas5, xente aplaudindo a un neonazi por darlle unha hostia a un cómico, limitación das axudas aos orfos e mulleres vítimas de violencia de xénero mentres se abren liñas para atender ás “vítimas da okupación” que tan só reciben tres chamadas nun ano, CIEs onde a tortura e un segredo a voces, ou asasinatos por parte das Garda Civil a persoas migrantes que quedan sen investigar. O peor de todo non é o feito en si, é a nosa cooperación na normalización desta barbarie mentres non nos toca a nós.

Estamos equivocados se cremos que nos imos salvar.

Pensamos que hai unhas regras de xogo que, se cumprimos, non nos pasará nada. Porque ao final poucos de nós okupamos un piso6, entramos “ilegalmente” no país, ou, afortunadamente, rapeamos. Pero estas regras que cremos non aseguran nada. Os que as poñen seguen os seus propios intereses e se estes cambian, as regras tamén. E se non lles interesa aplicalas no teu caso, non pasa nada por saltalas. Xa pasa cada día: mándase a policía, contratase a Desokupa, permítense manifestacións de neonazis, incúmprense os deberes gobernamentais, e todo sen consecuencias. Isto leva a que eles saiban que poden facer o que queiran e que nós pensemos que non hai nada que facer. Que é unha racha que vai pasar… e que sempre haberá un parapeto onde agocharnos a agardar que escampe. E que uns valores incorruptibles, que curiosamente son os nosos salvarán ás xentes de boa vontade. Sempre hai liñas vermellas, non? As liñas vermellas bórranse coma o xiz do chan e diso tamén falou ben @cascarelo no bluesky.

Chegados a este punto, qué facemos co caldo? Qué facemos ca ventana de Oberton xa enfocada de cheo cara ao sol?

Podemos finxir que nada pasa. Podemos pensar, coma a ra da analoxía, que sorte temos de que a auga comeza a estar quentiña. Podemos dicir que o cambio climático afectará a outros, que a suba do mar é unha esaxeración e que aínda que vivamos nunha cidade costeira aquí mellorará o tempo e que podemos seguir construíndo edificios7. Tamén podemos reaccionar coma no sketch de SNL onde Kenan Thompson fai de pai dunha estudante dunha universidade á que lle parece moi ben protestar polo de Palestina pero non que o faga a súa filla, que bastante lle está custando tela na universidade. E quen pode culpalo? Ou a nós, que só tentamos sobrevivir? Ninguén, pero se non facemos nada o camiño non pinta ben.

Too much drama outra vez. Síntoo, de verdade. Non penso facerme responsable do custo extra que lle estarei a supoñer aos vosos psicólogos.

Que. Podemos. Facer. Como din os asesores de inversión: o mellor momento para actuar era hai dez anos. O segundo mellor é agora.

De momento respirar fondo, saír a dar un paseo, gozar da cea ou comida de hoxe, pasar tempo cos seres queridos, mandar algún whatsapp a algún amigo do que non sabemos dende hai tempo e tamén, pouco a pouco, asumir sen angustia que o sistema está construído e blindado en base a unha idea: o capital está por enriba de todo. Se pensamos que nos vai respectar ou garantir un mínimo dereito, vamos aviados. Hai que convivir con iso.

Ninguén de nós ten que ir a pararlle os pés a Trump. Nin tan sequera discutir todas as parvadas cas que veña ese amigo que tanto cree na meritocracia8. Só temos que saber de que lado estamos e outras cousas virán dadas a partir de aí. E que se hai troula, que conten connosco, que como di a canción dos Enemigos que serve de subtítulo a esta entrada, dereitiños ao baile, sóbranos carnaval. Non apoiar os desfalcos do poder e da extrema dereita por máis que o maquillen ou contrapoñan ou apelen aos nosos impulsos primarios. Nin media concesión. Non hai que equivocar o inimigo.

E ver no mundo, a través do ruído, as historias invisibilizadas que seguen a lograr cousas: loitas sindicais que melloran condicións laborais, manifestacións que lembran que non estamos sós, desafiuzamentos que o pobo segue a parar e outras vitorias que ao poder non lle interesa publicitar. O estado seguirá a reprimir con violencia9 porque tanto á suposta esquerda coma á dereita lles convén alimentar o fascismo: uns para eliminar o que queda a súa esquerda e chantaxear nas eleccións con que son a última barreira fronte a barbarie10, outros para venderse como un centro ficticio, sen saber que o fascismo tamén acabará por devoralos. Neste puzzle kamikaze sempre haberá fendas por onde colarnos, casas que ocupar e se fai falla contendores que queimar e cristais de banco que quebrar para que os que se saben intocables tamén teñan presente que a ra pode saltar da pota en calquera momento, que precisamente iso é o que mellor fan as ras. E manterse en pé e atopar a outros para facer fronte común e gañar batallas, aínda que sexan pequenas e entre reveses deses que nunca pensamos que nos chegarían a nós. Para que aínda a golpes de martelo e sen licencia de obra do poder, deixemos a maldita ventá onde debeu estar sempre.

Comer fora

Non sei se vos entrou fame ou todo o contrario, pero sigamos.

A data é algún venres de febreiro á noite e o lugar é un dos restaurantes do centro da cidade que ofrecen menús degustación. C e mais eu agardamos compartindo unha cervexa a que cheguen os entrantes. Xa non lembramos que estamos a celebrar porque, en realidade, sempre sobra algún motivo e se non o hai, inventase. Na mesa do lado senta unha parella de rapaces, por pouco maiores de idade. El de look máis relaxado, ela algo máis apañada pero sen pasarse. Cun sorriso el lle di: “por fin aquí”.

Só con isto, cáenme mellor que o resto do local, incluíndo a mesa de vinte médicos do fondo, para os que esta cea parece unha rutina máis, como quen queda no bareto de sempre a tomar unhas cañas pero facéndoo xente de pelas11. Sinto que, por moito padal que desenvolveramos ca idade e moitos prexuízos alimentarios dos que nos desprenderamos, non imos desfrutar da cea tanto como estes cativos que viven esta comida coma un pequeno fito, porque aínda que as rutinas dan estabilidade, tamén lle rouban a ilusión ás pequenas cousas

Eu, na tradición das nacións de ben, sempre vin na gastronomía un dos tótems da vida social. Unha mesa con pratos saborosos e unha vida que se resolve centrípeta ao redor sentada en cadeiras enfrontadas. Cousas que pasaron e agora se falan, cousas que se falan e logo pasarán. Un pacto agradecido entre o comensal e o cociñeiro, de paso recordando a todas ás persoas involucradas que foron elos da cadea necesaria para que poidamos comer. Niso non se equivocan moito os crentes estadounidenses que bendín a mesa. Despois, a inxestión: facer dunha necesidade básica para a supervivencia unha liturxia ca que compartir tempo cos outros. O poder da comida, para aqueles que podemos desfrutar dela, para chegar máis aló de encher o bandullo. Que vou dicir en tempos de laconadas?

Porén, ultimamente parece que a saír comer é algo máis enfocado a vivir “unha experiencia” e de novo, como todo o que pasa nesta sociedade de xeradores continuos de contido, vivila para poder proxectala. Os pratos pénsanse para ser fotografados. A posta en escena ten que dar para un reel e os camareiros tamén teñen que actuar de algunha maneira para que esa vivencia pague a pena. E claro, todo isto ten o seu prezo.

Cousas que non me gustan cando vou comer fora: a excesiva servicialidade. Teño un respecto reverencial polos traballadores de hostalería. Teñen un oficio durísimo onde lles caen paus de ambos lados, dos clientes e dos seus xefes, que se cumpren a lei é de casualidade. Esixencia física e horas de mais, salarios exiguos na maioría de casos, abusos e desprezos e por riba ter que servir ao cliente na peor das acepcións. Non preciso que me cambien o pan nunha voda cando só lle din dous bocados, ou que me traten con excesiva reverencia. Chégame con que me atendan sen faltar, de maneira cordial, nin tan sequera preciso que o fagan rápido. Pero ás veces nestes sitios, hai unha rixidez e pomposidade que me cabrea: se o fan é porque os clientes valoran ese servilismo, cando non o buscan directamente. E non necesariamente só os ricachos, tamén haberá a quen lle guste performar ser de máis estopa e xogar a ter criados por un día

Cousas que me gustan cando vou comer fora: que a comida estea rica, aínda que non sexa unha explosión de sabores ou unha proposta xamais vista, que ademais logo sempre si que foi vista porque aquí copiase todo e sempre hai sitio para unha “nova volta a un concepto tradicional” ou a “fusionar dúas culturas”. Gústame probar cousas novas, claro que si, e gústame a anguía afumada e as ostras e outras veleidades de bon vivant pero chégame con que algo me saiba ben, sobre todo se estou con xente querida e a pouco que a cociña funcione, o acto xa se convirte nunha experiencia agradable.

Cousas que non me gustan cando vou comer fora: sentir que sobro, que esta xente quere irse, que o tempo calculado para saír rendible xa pasou. Respectando os horarios do negocio, lóxicamente, pero ás veces a excesiva rapidez no servizo agocha que o modelo está baseado en que chegues, consumas o máis rápido posible -o tempo é ouro- e marches. Para iso o que debería montar o empresario e un local de comida para levar. Contábase hai tempo que as cadeiras do McDonald’s están deseñadas para ser incómodas para que non ocupes o espazo máis do estritamente necesario. Agora Starbucks, que pasou media vida vendéndose como centros de reunión onde traballar, xuntarse, relaxarse… cambiou a súa política de uso de baños para que só poidan usalos os clientes, e en Europa xa levaba un tempo implantado. Os mesmos locais que se vendían antonte coma “máis que cafeterías” con anuncios de xente rindo e having time of their lives, como se o que venderan fora o de menos12, unha vez teñen o teu diñeiro recórdanche rápido: aquí só estamos para servir hamburguesas ou cafés.

Como dicía antes, en época de laconadas, un vestixio doutros tempos menos globalizados, que conserva esa liturxia e apela a iso que agora case se vende como a milla extra que facer na vida — comer pratos equilibrados, produtos de proximidade, alimentos de época — é doado pensar en que está a facer o capitalismo con iso de comer fora e que nos estamos a perder. Se nos paramos entre prato e prato instagrameable, lembramos que houbo un tempo no que había hamburguesas a menos de 8€ porque non precisabamos que levasen sempre trufa. Quizais, todo isto tan só sexa unha moda pasaxeira, e da mesma maneira que as redes sociais morren e todos arrepentímonos da roupa que levábamos hai unha década, en algún momento pensaremos que os sabores que perduran no noso padal e que nos fan morriñear -e ata choromicar- do gusto, non estaban esferificados. Podíanse repetir.

O que lle pasou ás Canarias

Neste primeiro trimestre do 2025 viaxei de máis.

Coincidíronme, e claudiquei moi gustosamente, distintas iniciativas e intereses do meu círculo máis próximo e cumprín a máxima que sigo á liña dende que son consciente da miña xuventude fugaz: o mellor momento é agora e mañá xa se verá. Se hai algo que se pode facer agora, hai que facelo. Viaxar cos seres queridos, mentres o tempo, o diñeiro e a saúde o permitan, é unha desas cousas.

Fun a Asturias, fun a Oviedo. Imposible non tender pontes con Galiza aínda que sexa por esa comuñón gastronómica consistente en facer pratos sinxelos, comunitarios, calóricos. Fun a Oviedo noventa e sete anos despois de que o fixera o meu bisavó nunha excursión que organizara para ver un partido do Depor contra o Oviedo, levando a unha morea de deportivistas e volvendo de alí nun cadaleito.

Nesta gaceta todo é ficción, pero ademais é verdade. E ás veces ten continuidade: se no primeiro número falábamos do incrible disco que sacou Cometa o ano pasado (o meu disco favorito nacional) e de que non puiden resistirme ir a Manchester a ver a Vampire Weekend interpretar o Only God Was Above Us (o meu disco favorito internacional) agora estas dos vertentes colisionaron cando Cometa anunciou que viría dar un concerto á capital asturiana, á sala La Salvaje que xa anunciou o seu próximo peche porque as cousas bonitas non poden perdurar

O concerto foi brillante porque eles son brillantes e aínda por riba sábeno. Pensei, iso si, que o público desataríase con bailes descoordinados, cánticos futbolísticos e euforia desmedida e o que atopei foi a un montón de familiares do batería que lle puxeron color ao bolo. Tamén, como é habitual, uns cantos representantes da aristocracia rancia de Oviedo, fachaleco e laca. Pido perdón por faltar á vetusta cidade usando estereotipos pero é o que hai. Que me ides contar a min que son da Coruña e levo toda a vida aturando o sambenito mentres nesta beira da Rolda de Outeiro, dos tres camiños que había para chegar ao portal dos meus pais en dous había que sortear ionquis ata que tivemos dez anos a miña irmá e mais eu.

Estiven en Milán e, de novo, comín dabondo. Aprendín que tamén alí comen callos, como facemos na Coruña, como fan no meu Porto querido. Os mellores sitios do mundo unidos de novo polo que levamos á boca. Se con algo hei de quedarme nesta viaxe, foi ca visita á Fondazione Prada e as exposicións que hai nunha das torres, unha cousa verdadeiramente bárbara. Tamén fíxome ilusión atoparme unha pequena mostra de Louise Borgeouis. Sigo pensando, sendo un absoluto neófito na materia por máis que pasen os anos, que o aparentemente indescifrable arte contemporáneo e unha das mellores formas que temos de coñecer e entender o mundo.

Por último, un ano máis, vinme no dilema de pasar o entroido fóra da Coruña, algo que como saberedes os próximos, non me fai excesiva graza. Teño una afinidade especial por esta festa, cas súas liturxias e os seus significados, ata como se ven desenvolvendo como festa contracultural, libertaria e reivindicativa nesta cidade, sobre todo ao redor dos barrios de Montealto e As Atochas. Iso si, logo á noite, polo menos ata que non entro en calor, recoñezo que non son bo entroideiro como o foi o meu avó. Á timidez que xa teño únese o pudor por ir disfrazado, e cústame un bo anaco entrar na festa. Ás veces, o viño axuda, tampouco nos vamos a enganar.

Quen podería facer que este ano pasara o finde do entroido a centros de quilómetros da cidade? Outro sitio que me fascina e que, a dicir verdade, non ten que envexar moito ao carnaval de aquí: As Palmas de Gran Canaria.

É a terceira vez que os carnavales canarios me collen nas illas. Estiven en Lanzarote antes da pandemia, o ano pasado en Puerto de La Cruz en Tenerife e este ano tocoume na capital de Gran Canaria. Son un namorado das tradicións que implican festa, que beben das raíces máis profundas da historia viva dos pobos, e que veñen aderezadas con liturxias comunitarias e, porqué non, algo de superstición para adozar o conxunto.

Aínda que pareza unha vaidade, coincidir cas festas de carnaval das Illas Canarias é doado: chegan a pasar un mes de festas en comparación co finde longo que temos nós. Ha de ser semellante, polo que vexo nos stories de Instagram das miñas amigas paulistas, co que acontece nos carnavales de Brasil. A nós, que só estivemos un finde, deunos para desfrutar de un par de días de troula, de disfrazarnos dúas veces e de bailar ata as tantas en algún dos escenarios que puxeron no centro da cidade. En especial nun que, con moi bo criterio decidiron poñer unha sesión baseada en intercalar o último disco de Bad Bunny cos mellores éxitos da Oreja de Van Gogh.

Viaxar a Canarias co DtMF de Benito soando nos auriculares impulsa a establecer conexións inmediatas: as dezasete cancións que ten o portorriqueño e empregan como armas brancas á salsa, merengue e reggaeton para denunciar a situación deste territorio dos EEUU levan a pensar en todos eses sitios que o capitalismo transforma e devora, arrasando cas realidades locais que se manifestan na lingua, na maneira de comportarse e relacionarse, nos comercios que se abren, os prezos dos pisos e, tamén, nas súas festas.

Os ciclos da natureza teñen moito de circadianos. As comidas de cada época non están situadas de maneira arbitraria: obedecen a un sentido lóxico. Ao que prové a terra, ás necesidades polo clima, aos tempos que nos son impostos dende que camiñamos a dos patas pola codia terrestre. A globalización e a tecnoloxía, con todos os avances que traen, funcionan tamén como disruptores endocrinos. Poñer un despertador, meterse na ducha, enchufarse un café dobre e meterse ao coche para conducir media hora ata o centro de traballo antes de que o teu corpo se decate de onde está non parece un avance evolutivo nin tan sequera un atallo; é unha trampa.

O entroido situase tamén cada ano nunha data distinta. Celebrase corenta días antes do Xoves Santo, que é o xoves anterior ao Domingo de Pascua, que é o primeiro Domingo despois da primeira lúa chea despois do equinoccio de Marzo13. O entroido serve para deixarse levar polos nosos baixos instintos antes de recollerse na frugalidade da Coresma. E o bonito, a vitoria fronte o dogmatismo relixioso, é que co que nos quedamos como sociedade en xeneral non foi con deixar de comer carne neses corenta días que separan dúas celebracións tan distintas. Quedámonos ca festa, ca irreverencia, ca celebración e desbotamos a penitencia. Isto tamén é progreso.

Hai un motivo máis para defender o carnaval. Se o turismo desmesurado, axente globalizador e capitalista, serve como disruptor endocrino da vida cotiá canaria, perverte os prezos, transforma os locais, despraza os residentes… o entroido é unha trincheira. Os turistas alemáns, ingleses, franceses que vimos os días que pasamos por alí sentían o entroido coma unha incomodidade nas súas vacacións. Non cruzaban a liña que dividía o Paseo das Canteiras ca zona cero do carnaval, nin se atrevían a acercarse aos concertos. Era para eles un territorio hostil, prohibido, unha cultura allea que non entraba no concepto da colonia que fixeron eles das illas. Eles, que xa pensaban que eran o que lle pasou ás Canarias como na canción de Bad Bunny, quedaban desprazados durante un mes por unha forza máis arrasadora que o diñeiro: a reivindicación da ledicia e da xolda. A tradición fronte a cultura de que todo é posible se tes cartos. A diferenza entre facelo posible transformando e destruíndo o entorno e facelo posible transformándote ti.

Semanas despois de volver das Canarias envíolle a C un meme no que sae un ponte pasando por enriba dunha rotonda e unha estrada que vai da rotonda ata a parte de enriba da ponte. O texto di “this place exists in everyones hometown”. A min faime graza porque se parece á ponte que hai en Salgado Torres e a rotonda pola que vimos ás veces de Marineda e a ela recórdalle a rotonda de San Diego. Pero tamén ten un aire ca ponte que había a carón da praza onde desfrutamos do entroido canario mentres víamos saír un grupo tras outro ao escenario e a xente tolear con cada canción. A esas horas da noite, ca pantasma do turismo e a xentrificación sempre presente, parecía que os canarios ían gañando á partida. Os muros do extrarradio das Palmas tiñan pintadas que anunciaban “Canarias tiene un límite” coma se fora unha profecía, e pode que esa profecía se cumpra entre bailes e vestidos imposibles de fantasía.

Menú do día

Para ver

Recoñezo que non son tan fan das series como adoita ser á xente nestes tempos. E parte diso é que, dende que existen as plataformas de streaming, dáme a impresión de que os guións, os tempos, as estruturas dos capítulos e as esperas entre semanas tan só están enfocadas a desenvolver unha ansiedade que nos leve a consumilas compulsivamente, pagando o prezo a trama en si e a nosa saúde14. Como poden ser aceptables cliffhangers consistentes en deixar unha conversación a medias? É por iso que nun mundo que me xera desconfianza, alégrome triplemente cando atopo unha serie tan redonda, tan honesta, tan ben rematada, tan amable e tan profesional como What We Do In The Shadows.

Podes ver unha tempada solta, podes ver capítulos a anacos, Matt Berry é unha debilidade persoal, teñen capitulos verdadeiramente memorables, ideas brillantes e, de algunha maneira, dignifican unha comedia que segue a ter que defender que non é un xénero menor. Ten a dose xusta de todo e este ano remataron con dignidade as súas seis tempadas a pesar de que poderían alargar a serie tanto como quixeran: nunca foi unha trama con pretensións pero mantiveron unha calidade altísima. Tanto, que conseguen que o único motivo polo que alguén querería pasear por New Jersey é por se ten a posibilidade de atoparse cun grupo de vampiros.

Para escoitar

Houbo un finde na Coruña que Carolina Durante tocou o venres e Aiko el grupo o sábado. Non fun ao de Carolina, que sei que rebentou a sala Pelícano e non me estrañou sabendo que o seu último disco non está nada mal. A min hei de recoñecer que me perderon algo de graza en canto comezaron a facerse mellores15 aínda que conto con velos e desfrutalos o vindeiro verán en Porto. O que souben dese concerto é que houbo moito pogo e sobre todo moito pogo masculino16 e iso é un pouco o que tamén creo que me afasta un pouco deste grupo. De primeiras éntranme perfectamente pero cando levo un rato comezo a verlle as costuras: demasiado masculinos, demasiado sadboys, demasiado madrileños. Parécenme un grupo que venda máis ser transgresor do que realmente son, a nova movida madrileña. E iso que musicalmente están moi ben!

Na outra banda Aiko El Grupo son un grupo que parecen ser menos punk do que realmente son. O concerto na Mardi Gras do pasado febreiro, no que fixeron sold out foi impecable. Houbo bailes, houbo diversidade entre o público, houbo unha descarga de temazos sen concesións e os presentes viviron unha catarse colectiva sen necesidade de pagar 30€ a entrada. A rapazada presente arrasou co merch e levouse firmados vinilos, brazos, cachas, cadernos e todo o que pillou. Aiko é un tesouro nacional, algo que parece que non é para tanto pero que realmente si que é. Vós, se botades de menos un punk que non teña un tufillo plástico e saia das entrañas, igual deberiades escoitalas.

Aiko e algunhas cancións imprescindibles que estiven escoitando estes meses están nunha nova edición das listas de Spotify que saco de tanto en tanto:

Por recomendar algo máis, mentres escribía este texto escoitaba por enésima vez o disco de Chill Mafia, do que se pode dicir algo parecido: algo que non debería ser punk pero que parece que bebeu da mesma fonte. O disco é un verdadeiro oasis que polo menos a min, nun momento onde xa estaba algo aburrido de toda a ola do trap, regaloume un último servizo co que emocionarme

Para ler

Os meus coñecidos sábeno de sobra pola cantidade de veces que a recomendo. Son especial fan de Naiara Puertas (@_enchandal) e toda a súa obra: libros, twitter, fanzines e ata a súa columna no El Salto Diario. Síntome como cando un xornalista achegouse a Paco Ibañez e Rafael Alberti despois dun concerto e despois de que Paco esbardallara contra todo o esbardallable, preguntoulle a Alberti se estaba de acordo e este dixo “non só estou de acordo con todo o que dixo, se non tamén con todo o que vai dicir”. A min pásame algo parecido co escrito por Naiara.

Lin non sei se degustando ou asumindo o seu último libro Nuda Propiedad, que para máis inri escribiu nunha residencia na Coruña, e de novo encantoume, se é que se pode utilizar un verbo como tal para un ensaio que trata do que trata. As cousas que conta e como as conta serven como unha explicación da sociedade contemporánea por debaixo dos trucos de trileiro que impón o capital e as elites cos seus medios. Hai cousas cas que estou de acordo de base e outras nas que caio na conta despois, pero cada capítulo, que ademais ten a propiedade de poder lerse de maneira desordenada, está cheo de verdades, aínda dolorosas, aínda escuras. Non hai excesivo espazo a esperanza no que conta Naiara pero tampouco outra alternativa a coñecer a realidade, ser honestos con nós mesmos e buscar por onde loitar ata os últimos folgos.

Para facer

Coidarvos. Non están os tempos como para non pasalo ben en canto poidamos. Axudade a un amigo, vencede a preguiza e escribídelle a alguén que hai tempo non vexades para quedar, preguntade á xente “que tal” de maneira sincera e escoitade a resposta aínda que leve tempo, apertade aos vosos pais. Se bailaches no entroido, ben por ti. Se non o fixeches, non agardes ata o ano que ven, xa hai festas en calquera parroquia.

Non hai tempo para máis

Unha estación máis, unha estación menos. Se en xaneiro non pasa nunca nada, en febreiro estamos volvendo á vida e en marzo xa vemos a luz. Pasaron as resacas e volvemos xantar, volvemos bailar e volvemos a ter resacas. Ben que está. Vendo o panorama que nos espera, hai que aferrarse a iso ata que veña a policía a quitarnolo. Eu vos desexo unha boa primavera e que desfrutedes dos primeiros ceos despexados, con eclipses ou sen eles. Remato de escribir isto despois de xantar uns noodles para levar enriba da duna de Riazor con amigos e amigas, en pantalón corto a pesar do vento que aínda refresca e vendo como por fin o protector solar empeza a ser necesario. Celebrade os días e vémonos no próximo episodio. Apertas grandes, amigas!

10

Especial mención a un PSOE que non ten ningunha intención de acabar con eles porque literalmente failles gañar eleccións.

Morreu o 2024 e con el un pouco todas nós. A fin do mundo colleunos mirando as luces sen decatarnos de que a cidade está a converterse nun decorado. Imos saíndo adiante facendo do sorriso de Luigi Mangione a estrela da nosa árbore de Nadal e bailando ata entrada a noite os acordes do Año Santo. Xa naceu aquel que nos vai salvar a todos, será el o que baixe os prezos dos alugueres? Faremos resumo co ano máis que estreado dos estertores do 2024, un ano onde fomos felices e non o sabíamos quitando que si o sabíamos porque non están os tempos como para non ser conscientes dos privilexios propios e alleos. Dentro gaceta!

Bocadillo gourmet de luces de Nadal

Neste noso estado do benestar, é deporte nacional iso de sorprenderse do que custan as cousas cando o desembolso ven do público. Se a fin dese gasto e proporcionar un servizo ou infraestrutura que non usamos ou non é do noso agrado, pasamos a comparalo das maneiras máis alegres e imaxinativas posibles con aquelas cousas que si utilizamos: aí está o do alporizarse co custo do programa La Revuelta1 en RTVE mentres inserte-a-súa-causa-favorita ten unhas carencias insoportables, que pode habelas e de feito hainas.

E a fiscalización do gasto público está ben, aínda que non entendamos moi ben como funcionan as partidas orzamentarias, pero iso de querer renunciar ao ocio… que sería de nós sen comedia barata?

Eu estou moi contento con que pese as carencias en infraestruturas manteñamos un budget para festas, para luces e troula, aínda que isto vaia de que Danza Invisible toque cada dous anos na praza central da cidade. O pan, cando é menos e parece que sempre vai a menos, sabe mellor vendo o circo. O que pasa é que en cidades coma A Coruña ese circo non está aberto para todo o mundo. De feito, o circo está limitado para a xente que máis pan ten e os outros, sen pan nin circo, acaban vendo como os seus impostos van a pagar espectáculos na súa cidade aos que nunca poderá acudir. O ocio como necesidade -de acordo- pero con letra pequena2. Subvencionar co diñeiro de todos a felicidade de algúns. Pois mira, iso xa non.

Tamén é certo que faime sentir algo sucio sucio cando o estado/xunta/concello de turno decide que non ten porque proporcionarnos este ocio gratuíto e aí entran as empresas privadas a cubrir estas necesidades porque ven unha oportunidade de negocio. Ti estás vendo a cabalgata dos Reis Magos cos cativos e de súpeto ves chegar unha carroza que non simula ser de ningún país exótico nin ningún elemento do imaxinario infantil ou relixioso, aínda peor: é de IBERDROLA. Que maneira máis ruín de intentar convencer —e adoutrinar dende pequenos ou isto non é?— de que os garantes do noso gozo ou aínda máis, dos nosos dereitos máis básicos, non son a corporación municipal senón GADIS. Arrepíos.

Por seguir co tema e seguir facendo amigos, este decembro fun tamén a saborear o espírito do Nadal ao centro da cidade. Puiden disfrutar da bola da Dársena, das luces cubrindo cada rúa sen excepción, dos cafés a catro euros. Ata puiden pasear polo Porto aínda que non entrei na nova exposición da MOP Foundation3, que por certo está a 150 metros da Fundación Barrié de la Maza que leva facendo tamén exposicións de todo tipo dende hai décadas pero ás que non vai tanta xente porque non venden totes, claro4. Competencia na privatización da cultura, quen dos dous ten máis responsabilidade social corporativa? E sobre todo, cal será o prezo a pagar por todo isto?

O que pasou tamén este último mes de castañas e panxoliñas é que A Coruña quedou oficialmente asignada coma unha das sedes do mundial e a alcaldesa dixo que a reforma que ían facer en Riazor ía transformar toda a cidade e a min soáronme as súas palabras a ameaza. Cada vez que falan de refacer a cidade sinto terror e non é porque lle teña medo as obras nin ao progreso, sobre todo vendo tanto por onde pode progresar esta cidade. O que sinto é que ese progreso é a costa da clase traballadora, que significa desprazarnos, despezarnos, afogarnos baixo os circos doutros ou invitarnos, sempre en nome do progreso, a largarnos de aquí. Gritaremo-lo gol que marque Exipto contra Costa Rica en Riazor dende o noso piso de aluguer en Meicende?

Por certo e por insistir tamén, onde non hai luces de Nadal é nas pequenas escaleiras que baixan do barrio do Castrillón ata o comezo do Parque de Oza. Están nun pequeno camiño que une a rúa Antonio Ríos e a rúa Montes, unha pasarela entre un mar de maleza, kleenex e algunha que outra xiringa que aínda asi consigue ser unha paisaxe máis bonita que varias das cafeterías de nova fornada do 15004, desas que teñen unha inversión tremenda e unha vida útil de dous invernos ata que fan números e calculan que por moito produto de especialidá que facturen, non da para pagar os alugueres.

Cando rematas a baixada, case das de fociños co edificio que albergaba o antigo concello de Oza, que parece unha casa calquera en ruínas das que hai pola zona salvo porque ten un balcón onde imaxino sairía o alcalde a saudar a veciñanza. Nesta Coruña centralista onde o retrato do Ensanche e Pescadería apisoa as realidades periféricas que teñen que suplicar por iluminación nas súas rúas -de Nadal ou farois normais, pa ver-, penso se os que levamos vivindo toda a vida desta beira da Rolda de Nelle non seguiremos vivindo en realidade en algunha das antigas parroquias da cidade, a saber Visma, As Viñas, Elviña e Oza. Ou Coruña véndesenos como un escaparate de “solo mirar”, como algo do que ter orgullo pero que non podemos tocar: hai coruñeses que tan só poden facer uso do centro traballando detrás dun mostrador.

Volvendo ás silveiras e as xiringas e a todo iso que din que romantiza a esquerda pueril, hai que estar tranquilos que o concelleiro de urbanismo participante deste goberno tan apegado á xente, xa botou unha ollada e decidiu que ía poñerlle remedio á maleza que tanto molesta por toda a cidade. As leiras de Visma van substituírse por bloques de vivendas a prezos inalcanzables para a maioría dos cidadáns, sobre todo para os que precisamente teñen máis necesidade de escapar do xugo das insaciables ambicións dos arrendadores. Entre Labañou e o mar, nas Percebeiras, cara onde non houbo gana de mirar ata que non se puido facer diñeiro nelas, en todos eses descampados arrasados nos que mataron ata aos gatiños que vivían alí… construiranse tamén torres con vivendas, algunhas a un millón de euros, que quitaranlle a vista da baía aos das casas baratas, que xa bastante sorte tiveron todo este tempo.

Aquí en Oza, onde comezan a pedir prezos de aluguer de catro cifras, tamén hai planes para desfacer a maleza de enriba do parque pola que cruza a xente dos bloques do fin do Castrillón que comparte vida e penurias cos narcopisos e quere pasear por un espazo que lles é negado nos seus barrios nunha cidade cunha densidade de poboación superior á de Tokyo, a maleza pola que hai que baixar cando imos á oficina de Correos que nos toca ou á Tobeira, a maleza que atravesamos apesarados cada vez que imos ver un piso a Avenida da Concordia polo que piden 280.000€ e sorte que ten ascensor… Sí, imaxino que xa sabedes o que vai pasar con ela: torres de dezasete plantas de altura como solución universal a todo, como se isto non pasara xa hai uns anos e fora unha catástrofe. Credes que poderemos mercarnos un pisiño alí? Todos? Ata os que non teñen para unha entrada de Shakira, ata os que teñen o pan xusto para pasar o día?

Cada vez que paso polo antigo concello de Oza, legado unha non-Coruña que vai morrendo en nome do progreso, entendendo este coma a necesidade de seguir facendo diñeiro uns poucos que viven o Cirque du Soleil constante penso que van facer con este edificio símbolo da nosa historia. O que se sabe é que o o concelleiro de urbanismo dixo que ían recupera-lo e rehabilitalo. Entendo que quere dicir que montarán unha concesión para una nova Cafetería Caprice.

Os anos novos

Catro anos máis tarde hai un consenso xeneral de que a pandemia non nos fixo mellores persoas pero igual si que conseguiu que algúns de nós puxeramos as cousas en perspectiva. Eu, de corazón optimista e algo resiliente por máis que textos como o anterior non o demostren, tendo a facer un resumo buenista de todos os anos que pasan. O 2024 non foi ningunha excepción.

Para os que ledes esta gaceta e me coñecedes persoalmente, un par de breves notas sobre o meu ano:

• Non casei

• Non mudei de traballo

• Non tiven fillos

• Non merquei un piso (esta era doada de intuír)

• Non morreu ninguén próximo

• Non hai novos animais na familia

• Non enfermamos gravemente e non rompimos nada.

Vacineime contra a gripe e o covid un ano máis, donei sangue cando puiden, trouxéronme os reis una guitarra. Comecei a coleccionar replicas de aventuras gráficas antigas, seguín facendo exercicio catro días a semana e ata conseguín rematar o circuíto popular de carreiras da Coruña. Publiquei un fanzine a primeiros de ano do que aínda quedan algúns exemplares5 e serve para colorear pero vos recomendo que lle deades con cariño, que é papel, non cartolina.

Disfrazámonos no entroido, na Coruña e en Tenerife, fun a Londres co meu pai e irmá, visitei a miña amiga ML en Porto e tamén coñecimos Cádiz. Concertos? Un cento. Silvia Pérez Cruz e Green Day. Camellos e Cala Vento. Mitski e Lana del Rey e Pulp e tamén Idles e Protomartyr e Model/Actriz. Nena Daconte e Viva Belgrado, La Paloma e Secret Society. E tamén Vampire Weekend, claro, nun Manchester do que xa vós falei e que fíxome levitar case tanto como cando Lucas meteu o gol de falta que nos devolveu a Segunda División.

Resumindo para os achegados e os curiosos: estamos todas ben na casa. Intentando recuperar para este 2025, despois de toda a troula das festas, as rutinas que nos fan ben e coidan do noso corpo e da nosa cabeza, verduras e froitas, infusións, ioga e moitos xogos de mesa. Sirva este interludio nesta gaceta do rant para coller forzas para os seguintes puntos. Respirade.

Nunca é demasiado tarde para romper un par de cristais

Non fun a cena de Nadal da miña empresa. Gustoume, igual que me gusta absolutamente todo o que escribe Maria Nicolau, o artigo que sacou no País sobre este asunto. Argumenta, con moita razón, que estas cenas son unha compensación ante carencias laborais. As que fun eu, se ese era o seu propósito, non o conseguiron. Pero tampouco evitaron que nos decatásemos de que había outro obxectivo entre os bailes vergoñentos e as mini-hamburguesas.

Ese obxectivo é incentivar a socialización dos traballadores, o que, de facerse posible, deterá nunha mellora do ambiente laboral e un maior arraigo dos profesionais na empresa. A partir de aí as vantaxes para a empresa que imaxinaredes, que en ningures dan duros a catro pesetas. Pola outra banda, o traballador a cambio lévase unha festa, unha comida, un evento e, tamén, esa socialización que pode mellorar ás relacións cos seus compañeiros e facer o seu día a día un pouco máis animado. A PRIORI un win/win, non si?

O problema é que este evento realizase fora do horario laboral. Se a un traballador non lle apetece moito ir, con todo o seu dereito, e acaba indo por presións… igual non se diferencia moito de facer horas extras. E esas horas son realizando, por máis que algúns esteamos igualmente cualificados para traballar que para comer e botar uns bailes, unha labor que non aparece no teu contrato. E tan só é “remunerado” con algo de comer e beber.

Pódese argumentar que isto é unha esaxeración, unha forma de ver as cousas inflexible e un “salirse de madre” pero eses mesmos adxectivos teño escoitado para xustificar quedarse unha horiña máis no traballo sen cobrar porque ao xefe lle apetece6. Dito isto, o meu deste ano non foi por aí. Simplemente non fun porque non me apetecía e porque tiña un plan mellor: ir ao concerto do XX aniversario de Triángulo de Amor Bizarro.

De camiño á sala atopeime a Nuñez Feijóo fora dun bazar chino con cara de desorientado e joke’s on me o desorientado dos dous era eu, que cheguei a sala dúas horas antes da apertura de portas porque algún iluminado puxo a hora mal nas entradas. Hai certos políticos que fora do seu contexto produce ata tenrura velos: parecen persoas normais. Xente coma ti e coma min que por casualidades da vida víronse obrigadas a participar do xogo cruel da política. Logo claro, hai que lembrar que son os que están a joderte a vida cas súas decisións e intereses e xa se pasa un pouco a empatía.

Volvendo á sala e grazas a amizades que por azar ou motivación tamén chegaron antes, acabei en segundísima fila case véndome salpicado polo suor dos músicos. O concerto foi unha absoluta marabilla. Das poucas cousas que trouxo a industria musical do directo nos últimos anos está a moda dos grupos de celebrar os aniversarios dos discos interpretándoos enteiros, o que tenme dado grandísimas alegrías como poder ver hai uns anos en Xixón a Bad Religion interpretar Suffer e Lagwagon tocar por orde todo o tracklist de Let’s Talk About Feelings. Na escuridade da Sala Garufa, TAB tocou os temas do seu quinto disco e de Año Santo.

Iso de escoller o mellor grupo nacional é como cando un restaurante di que gañou este ano premio ao mellor cachopo, mellor tortilla ou mellor tapa de callos. Hai tantos gañadores como se queira, tantos como concursos organizados e manipulados, non hai autoridades pertinentes que poidan elaborar e xulgar con criterios obxectivos7 . E na música máis aínda. Porén, cada vez que escoito que Triángulo de Amor Bizarro son o mellor grupo nacional actual… sinto que podería ser certo.

Polo menos cumpren algúns requisitos para ser merecedores de tal cualificativo. O primeiro deles é que son un grupo que está vivo. Isto, que pode parecer unha verdade de pé de banco, intúese cada vez que saen ao escenario. É certo que TAB ten un límite ao que pode aspirar e este límite xa se lle coñece hai tempo pero… non parece tampouco que poidan baixar de alí. A cada disco que sacan demostran que o seu é o triunfo da constancia, que non comezou aínda ningún tipo de traxectoria descendente nin se van descolgando da vida como tantos grupos empeñados en repetir un éxito fugaz. Triángulo son un grupo de oficio, que en cada aparición parece que entraron na oficina a facer o seu traballo.

Penso que a segunda virtude que ten o grupo e augura unha carreira mantida nos grupos é que fan o seu. Levan vinte anos xa cun son inconfundible e fuxido de modas e tendencias, para o bo e para o malo, e que no camiño colleitou unha recua de seguidores que consumen o que sacan como quen le entregas do seu escritor favorito. Outros grupos que teñen un estilo que depende dos demais -contexto, moda, sello, outros grupos, aposta de alguén- acaban por… depender dos demais e quedar a súa mercé. A autonomía do son TAB garante que sexan eles mesmos os únicos responsables de facer que a máquina carbure.

Xa por último, nesta industria musical onde tan só se pode sobrevivir en movemento8, o grupo desenvolve un directo implacable, serio, solvente e sen concesións ao fanservilismo que nos levan ao punto anterior de novo: cando o teu éxito depende moito dos demáis, dependes dos demáis. TAB decidiron non mudarse a Madrid, vivir da música e dar concertos onde poidan e iso forxoulles o músculo. Se che gusta o que fai o grupo, o concerto vai facer que te estoupe a cabeza, é un traballo ben feito, un servizo limpo, sempre un pracer. Se non che gusta… non pasa nada. Nin para ti, nin para eles.

Na Coruña, a sala fíxose refén das imaxes oníricas que berraba Rodrigo cambaleándose polo escenario ou cuspía unha Isa cunha blusa de sailormoon ensanguentada9 con Rafa marcando o ritmo na galera. Velo dende segunda fila era como estar dentro dun videoclip, vivindo un exceso de oficio, un reloxo. Foi como sentirse preso polos cantos de sereas e pensar, que diferenza co que pasa aí fora neses eventos megalómanos con pulseiras de luz ou con Ivan Ferreiro defendendo os xa abusivos prezos das entradas10 despois de facer esa aberrante e mesetaria versión da panxoliña celta dos Pogues.

Non sei se TAB son o mellor grupo nacional pero son un milagre ao que peregrinar cada vez que se ten oportunidade, aínda que sexa porque nos lembran que nun mundo onde todo se rexe polo beneficio económico, hai xente empeñada en facer as cousas ben, para que poidamos levalas con nós e perduren. Isto fainos mellores.

Fairytale of Sagrada Familia

Teño sorte. Sei que noutras casas, as cenas de Nadal son campo para que temas polémicos saian antes das sobremesas e polo ben común haxa que aguantar certas posturas reaccionarias por parte de familiares queridos ou non tan queridos. E un, que de inocente pensa que o resto do mundo e benintencionado ou polo menos coñece as normas básicas para debater un tema, ás veces dáse de bruzos ca realidade.

Máis, como digo, teño sorte. Eu polo menos non tiven ningún problema ca miña familia nese aspecto nestas festas. Contento, si, porque co que me gustan quero centrarme en celebralas.

Porén, se houbera que falar de algo, gustaríame falar de Luigi Mangione e de como a violencia igual non resolve nada pero ás veces tampouco doe moito. E de como de repente na internete tuitera, agromou un sentimento que coñecemos dende nenos: o rico, o poderoso, é o malo. Se nón me credes, vede unhas cantas películas de Disney. O malo sempre é o que ten cartos. O heroe, quitando certas películas de propaganda ultracapitalista11, ten máis facilidade de suscitar simpatías se non é un tipo que o ten todo. Explicouno ben o Miguel Maldonado:

@sastremaldonadoSolo llevamos 10 episodios y José Luis Sastre ya se ha animado con las imitaciones. Esta temporada promete, amigxs

Tiktok failed to load.

Enable 3rd party cookies or use another browser

Vai resolver algo que un guaperas de ascendencia italiana lle dera pasaporte ao CEO de unha sanguinaria aseguradora de saúde? Claro que non, pero e o que ben que o pasamos nesta previa do desembarco de Trump, Elon Musk, Mark Zuckerberg e toda esa vaina de tarados que ata non moito a peña consideraba verdadeiros xenios do seu, como se o seu non implicara sufrimento alleo?

Hai que confiar en que sempre quede algo dentro de nós que sabe de que lado ten que estar, máis aló de que intentemos silencialo ou intenten silencialo.

Eu na mesa de Nadal, que non dixen nada porque a miña familia non ten culpa12 podería tamén falar de como todos os festivais sacan cartel nesta época do ano e eses carteis son metade top ecléctico de spotify, metade grupos baratos infrapagados e packs de bandas que depositan alí distintas redes clientelares, todo ben subvencionadiño, leede o punto 1 desta gaceta. E de como tamén dentro de nós, por máis que bailemos cos ritmos do reggaetonero que nos toque, sabemos que non está ben. O grao de satisfacción dos asistentes aos macrofestivais, polo menos os que coñezo, non está pasando polo seu mellor momento, a pesar das ilusións postas nesas colas virtuais con varios tramos. Porque no fondo sabemos tamén que non é asi como ten que ser.

E por seguir falando do que hai ao fondo, outra lea de cuñados que non se deu na miña casa pero daríase de seguro por casas allende os mares foi esa que tiveron que sufrir todos aqueles que deciden ter unha vida fora do canon máis básico de hai unhas décadas. Sexan vegans, xente con identidades sexuais non binarias, adoptantes de animais, activistas climáticos, xente co pelo de cores ou co pelo normal ou sen pelo pero polo que sexa, ao Manolo de turno, parécelle que ataca a súa forma de vivir a vida, porque de feito ataca a súa forma de ver a vida e neste ataque, aínda que sexa moi ao fondo, Manolo intúe que ten razón.

Porque nestes tempos escuros, aínda que ás veces non sirva de moito, é importante ter razón.

A miña avoa, que esquece os nomes de todo o mundo e ás veces tamén as caras, non sabe o que comeu onte e o que comeu hoxe, e onde vai durmir mañá13 e a que viña ou a que vai, o que si que lembra é que despois dunha Noiteboa dalgúns anos atrás, cando ela camiñaba os 200 metros de casa dos meus pais dirección á dos meus tíos, eu despedinme dela á metade do camiño para cruzar un túnel e subir ata onde vivía a miña amiga LM e ir pasar a noite por aí de troula. A miña avoa, que cada vez se lle xuntan máis os detalles pero segue loitando para protexer as memorias que están no fondo, as importantes, acordábase este decembro de aquel ano que me viu mergullarme na escuridade e o medo que pasou ata que quedou durmida. Preguntarédesvos a que lugar hostil e perigoso eu ía buscar a miña amiga: era ao barrio da miña avoa. LM vivía na perpendicular onde estaba o piso da miña avoa dende facía catro décadas.

Na miña casa non houbo leas no Nadal e iso é motivo de alegría, a pesar de que de seguro atopábamos temas cos que non estar de acordo. Pasaron as festas e non houbo tempo. Estábamos, en parte, moi ocupados celebrando que a miña avóa, entre todos os festexos dos anos que veñen e van, buscou un oco para cumprir 96 invernos e brindar por outros 96 máis. O importante, o que está no fondo, posto por unha vez enriba da mesa. Como din os arxentinos “hay que creer o reventar”.

Menú do día

Para xogar

O Nadal é unha época moi de xogar videoxogos pero eu estiven saltando dun ao outro. Comecei o The Legend of Zelda: Oracle Of Seasons, cabreeime e desinstalei o Disco Elysium a quinta vez que petou e devolveume ao menú principal da Switch e xoguei e ando a xogar a un par de aventuras gráficas de temática imperdoable14 máis o que creo que podo recomendar para este xaneiro de recuperarse de excesos son dous ou tres xogos ben calmados.

O primeiro son dous: The Case of the Golden Idol e The Rise of the Golden Idol, un xogo en dúas partes que nos propón unha escena, normalmente dun crime, e nos deixa inspeccionar cada detalle que contén. A partir deles teremos que descubrir quen é cada personaxe, que é o que pasou e pouco a pouco desentrañar o misterio relacionado con este ídolo dourado. A min estame a gustar moito máis a segunda parte, e teño a sensación que se pode xogar sen ter xogada a primeira pero en calquera caso ambas son moi boas. Se tedes conta en Netflix son gratis e eu recomendaría xogar na tablet.

O outro é o Tres al Cuarto, do estudio Deconstructeam, que sempre coida nos seus xogos o aspecto narrativo, cheo de xiros e cousas que nos ocupan a cabeza tempo despois de rematar o xogo. Este, que tamén é gratuito, é unha especie de aventura gráfica misturada cun xogo de construción de mazos pero todo é unha escusa para contarnos a historia e as preocupacións de dous cómicos intentando facerse un oco no show business e atopar unha saída na vida en xeral.

Para escoitar

Leva un mes a xente do meu arredor recomendándome tinydesks varios asi que eu tan só vou servir de correa transmisora para tres deles que gustáronme moito. O primeiro, o que máis, o de Doechii. Tremendo, un ciclón, as versións que fai dos seus temas con banda son impecables. O segundo, recomendado polo meu pai, o de Ca7riel e Paco el Amoroso, que a estas alturas despois do seu paso pola Revuelta supoño que xa vería todo o estado. O terceiro, o de Waxahatchee que me pasou C esta mañá e que se todo vai ben estaremos vendo en Porto o vindeiro verán.

Para ler

Ía recomendar o libro de Andrés Perruca, unha enciclopedia sobre El Niño Gusano e o hedonismo na xuventude, unha conversación entre amigos contada o día despois da festa con todo luxo de detalles, unha biografía narrada sen pudores, coma unha sorte de crónica que fantasea co realismo máxico na Zaragoza dos noventa pero… para falar diso creo que me gustaría estenderme ata incluír o resto do universo que formou ese Big Bang chamado Sergio Algora e para iso precisarei dun post aparte. Esperade por el ca mente ao sol.

Regaleille a C o libro que sacou Jordan Bolton, ilustrador mancuniano do que podedes ver e disfrutar da súa obra no seu instagram. Unha reflexión constante e emocional sobre ás vidas propias e estrañas que tende pontes entre nós dende a discreción ou o voyeurismo e as formas bizarras que usamos para relacionarnos.

E por último, unha breve mención a un libro moito máis canalla que estou lendo e gozando que é Los Enemigos de Kiko Amat: un tratado defendendo e explicando a enemistade e os distintos tipos de ela que existen. Para todos aqueles que non teñades corazóns puros onde só hai espazo para o amor, é unha lectura moi divertida.

Para facer

Se coma min aproveitades o comezo de ano para facer contas e ver canto diñeiro aforrachedes e se vos da para a xubilación —spoiler: non— igual, unha vez desbotada esa posibilidade quédavos un pequeno superávit que, por que non, poder destinar a algunha boa causa. Neste caso aquelas que coidan aos que din son os mellores amigos dos humanos aínda que non sexamos nós os mellores amigos deles.

A primeira é 15/10 Foundation, obra social nacida ao quecer da conta weratedogs. Cando un can nos EEUU precisa diñeiro para unha operación, esta páxina rapidamente inicia un crowdfunding para axudar a sufragar os gastos. Se vos digo a verdade, non parece que precisen de moitos cartos, as operacións sufráganse en tempo record, pero si vos recomendo seguilos para que cando un día se vos faga algo duro, pasear polas súas publicacións faga que os reconciliedes un pouco co ser humano e de paso vexades fotos duns cans verdadeiramente fantásticos. Nesta gaceta coidamos dos animais e tamén dos lectores e lectoras.

Outra cousa que descubrín nos últimos tempos e gústame moito e Teaming, unha plataforma web na que podes seleccionar causas que apoiar e aportar a cada unha delas 1€ ao mes, algo asumible. Non podes doar máis, non podes doar menos, pero si que podes escoller todas as causas que queiras e iranse sumando e cobrando cada mes. Entre as causas adicadas aos animais de Coruña ou arredores está Apadan, de onde o meu círculo próximo adoptou xa tres ou catro canciños e a Asociación Cometa, de Narón. Vía Teaming ademais desgravades todo o que aportedes —aquí unha guía por se non sabedes canto vos devolven— e podedes tamén facervos socios por fora directamente nas páxinas de cada asociación e aportar unha cantidade maior, aínda que aí depende da asociación desgravariades ou non.

E se tivera tamén que animarvos a colaborar con algo relacionado con máis especies, aí está o Santuario Vacaloura, que se dedica a rescatar animais de todo tipo e darlles unha vida digna dentro das súas posibilidades. Se os seguides por redes sociais veredes que teñen moitas necesidades e andan en pleno proceso de mudanza porque onde estaban anteriormente está literalmente caéndose a cachos asi que calquera axuda que lles fagades chegar será máis que proveitosa. Podédelos apoiar tamén vía Teaming e de novo, aínda que non o fagades, recoméndovos seguilos por redes sociais para alucinar ca súa labor.

Nosotros nos iremos y no volveremos más

Acabouse a festa. Se non o fixechedes xa, toca desmontar a árbore de Nadal e ir rematando cos restos dos últimos turróns. Cada cousa ao seu tempo, que non todos os días son festa. Remata tamén esta gaceta ultralocalista ata máis ver. Ánimo co comezo de ano, non vos castiguedes se xa incumprichedes todos os propósitos que ían dar un xiro de 180 graos á vosa vida. Pensade que tamén hai gobernos que ían regular a vivenda e baixar a xornada laboral. O importante, coma eles, e manterse en pé. Apertas para todas!

11

De isto tamén se sae.

14

Leisure Suit Larry Wet Dreams Don’t Dry e Leisure Suit Larry Wet Dreams Dry Twice. Pido desculpas.

No meu edificio sempre vai frío

Cos infames descubrimentos da vida privada de algún prócer do 15-M, os xornais declararon morta e enterrada por enésima vez a onda política que xurdiu a partir daquelas manifestacións e acampadas. A corrente que deixou milagrosamente unha presa de alcaldes e alcaldesas en algunhas das cidades principais do estado e da provincia da Coruña tivo moitos himnos, si, pero a min sempre me levará á canción Ciudad Vampira de Nacho Vegas, un tema de melodías case infantís que chama á insurrección para recuperar o espazo que sabemos roubado:

Saldremos esta noche a destripar...
Y exigir que nos devuelvan la ciudad

Dez anos máis tarde1, o único que recuperamos foi a posibilidade de acoitelarnos entre nós para ver a Oasis. Non pasa nada, sempre nos quedará París a 30€, ida e volta cun bolso de man baixo do asento e catro capas de roupa ao gusto do explotado empregado da compañía que lle toque atendernos ese día.

Iso de viaxar serve para todo: o mesmo cura o fascismo que abre a mente ou fai que te atopes a ti mesmo. Pódense perder as cousas en sitios raros pero xa hai que ser desordenado na vida para que o lugar onde estiveras situado fora a India. Máis bondades de viaxar: reactiva a economía dos lugares, dinamiza o intercambio cultural2 e serve como alivio para as nosas anódinas vidas de pisos interiores e racionar o AOVE que, agora si, xa se lle pode chamar con xustiza ouro líquido. Uns días en Copenhague, aterramos as dez da noite nun aeroporto a una hora de casa e mañá xa entramos cas pilas cargadas as oito e media, estou a tope xefe de equipo. A quen non lle vai gustar performar ser rico durante un finde? vampirizando de algún xeito cidades que non son a nosa, tan só para poder sentir que o que verdadeiramente nos realiza como persoas, o que sexa que signifique iso, é ver a Fontana di Trevi3 ?

E se non foran poucos estes beneficios, tamén serve como xustificación para cando nos queixamos de que non se están a garantir os nosos dereitos máis básicos.

Segundo din algúns laureados gurús boomer e algún arribista do noso tempo, se non temos diñeiro para alugueres ou hipotecas é porque gastamos os cartos en, apuntade: Netflix, os aguacates, entradas de concertos e viaxes low-cost, claro. A suba continua dos prezos de aluguer, cuxa primeira acepción xa é de facto ben de mercado e máis que mercado feirón, pero un feirón copado por xente4 que sincroniza e aperta os prezos cando queren ca conivencia do estado, iso non ten nada que ver, non afecta. Disney Plus culpable! Así a todo non deixedes de encher os bares eh? Salvemos a hostalaría! A lóxica do capitalismo e a que che di ao mesmo tempo que tes que apertar o cinto e renunciar a estabilidade que tiveron os teus pais5 pero á vez non vaias apertar moito o cinto porque a vida hai que vivila, sobre todo é moi importante que a vivan todos aqueles que sacan proveito económico de vendernos produtos de primeira necesidade.

Neste equilibrio perverso atopamos que a felicidade ven en forma de produtos lixeiramente sobreprezados que con certo esforzo podémonos permitir e con iso hai que ir tirando, que non estamos tan mal. Entradas a 80€ en adiante de eventos canónicos que suceden catorce veces ao ano aos que non podes rexeitar ir pero que á saída decátaste que en realidade non che produciron felicidade senón alivio6, ou peor aínda, consolo. Nunca nos lembramos de cando queríamos iso que agora temos, iso que agora pasou ao noso redor e ía cambiarnos a vida e mira ti, que eu me vexo no espello igual de canso. Ou o que é peor, convecémonos de que si somos máis felices porque YOLO, o mercado é asi amigos e que sería da vida sen estes pequenos momentos como pagar 12€ por un mini de cervexa. Chin, chin.

Viña ca idea de que non ía editorializar moito nesta gaceta pero xa vedes canto tardei. Disclaimer para aquí en adiante: tampouco hai que facerse cruces que bastante temos co que temos e co que nos fan, isto vai de ser conscientes de navegar as nosas contradicións e intentar ser felices facendo o menor dano posible, sen máis. Seguiremos viaxando e indo a concertos sobreprezados, trabando o anzol sen remorsos, faltaría máis. Mais, o que si que igual hai que defender fronte a calquera que veña a acusarnos de desbaldidores é a idea de que temos dereito ás setas e aos rólex. Que hai que regular que as primeiras non teñan prezo de trufa e que igual un casio tamén nos da a hora. Cando vou a por pizza no Domino’s de Monelos, que ten oferta de 3x1, buffet libre por 10,49€ e a porta rota dende a súa inauguración, vexo un local ateigado de xente having time of his life sen que ninguén lles intente convencer que comer esa porción vai facer que a súa vida dea un xiro de 180 graos, nin que por tomala perdan o dereito a vivir baixo un teito con calefacción. Igual ao que temos dereito e onde imos realizarnos verdadeiramente é aquí: ceando os venres unha Cabramelizada no noso piso.

Moments on our own

Venga, imos a por outra.

Non penso que a viaxe a Manchester viñera motivada por ningún FOMO porque a ver a quen carallo vai xerarlle presión ver a Vampire Weekend a 2024. A cousa é que o disco que sacaron este ano, Only God Was Above Us, petoume duramente no verán e tiña unhas ganas especiais de velos nesta xira. O de Manchester simplemente púxose a tiro.

Á vez que planeábamos esta escapada fuximos de Twitter, fartos de ser contido que monetizar nunha plataforma que bascula entre a preguiza polo seu mal funcionamento e o medo ante o uso que se lle está dando, sobre todo dende que comprouna o tarado dos foguetes que agora vai optar a un posto preferencial no goberno estadounidense. O que non imaxinabamos era que tan só unha semana despois ía xurdir como alternativa Bluesky7, que estase vendendo como unha panacea e polo de agora o mellor que ten son as ferramentas para limitar os tweets que ves, sempre que confíes no criterio dun tipo que non coñeces para definir o que é nazi e o que non. Antes silenciaba o algoritmo e os intereses do Musk e agora lalofuturama.bluesky.com. Veremos como evoluciona.

O conto é que de Twitter había que saír si ou si. Os memes e as risas xa non facían rir tanto e algúns acababamos entrando como participantes dunha especie de terapia de odio, un desafogo coma calquera outro para paliar a xornada laboral, como se fora un local nocturno onde autodestruirse con saña na fin de semana. Un sitio onde, de novo coma se foramos vampiros, morder aos outros despois de que nos morderan a nós.

Máis que unha pregunta, unha reflexión. E se todas estas redes nas que entramos para ter un momentiño de desestresarnos e nas que rematamos metendo horas a esgalla co obxectivo de conseguir “algo” serven para que en realidade non fagamos nada que sexa verdadeiramente útil para cambiar a nosa realidade? De verdade hai que facer o esforzo de quedarse en Twitter a disputar “o relato”? E se mentres estamos envorcallándonos no barro loitando batallas dialécticas imposibles nun sitio onde as barallas están marcadas, temos o lobo entrándonos ata a cociña?

Sair á luz

Está a ser intenso isto, que saibades que son consciente aínda que non vaia facer nada por evitalo.

Antes de Manchester, tocou pasar por Vigo, un lugar que raro é que a estas alturas non teña unha concellería de Nadal. Dende que comezou a teima lumínica do alcalde intentei non ter que visitar a cidade nestas datas e hei recoñecer que incluso esta vez non o sufrín en exceso: beneficios supoño de ter o campamento base no barrio de Teis en vez de en algún lugar do centro. Esta alerxia ao modelo festivo implantado non é manía á cidade olívica e si ás cousas que hai que facer porque asi o deciden as campañas de marketing. Esgótanme os places to be e as experiencias das que hai que participar para non perder o tren ou o trend da vida, como as exposicións de fotografía de moda do Porto da Coruña auspiciadas por dona Marta Ortega nun terreo no que sempre defendeuse era impensable destinar a fins para a cidadanía. Nin saco peito nin quero tampouco pendurarme ningunha medalla ética: non vou a estes sitios porque non me interesan. Ás veces chega con iso.

Así a todo, en defensa de que Abel Caballero continúe a escalada de violencia a ritmo de panxoliña, supoño que están os argumentos de que o tipo siga a sacar uns resultados nas eleccións municipais que non deixan dúbidas de que hai unha grande parte da cidadanía viguesa que defende que este é o seu modelo de cidade. E sírveme tamén un pouco como reflexión do tristemente acontecido en Valencia hai unhas semanas. Igual a sorpresa é precisamente que nos sorprenderamos da incapacidade de Carlos Mazón8 para xestionar a catástrofe da Dana cando igual era o máis probable que pasara.

E non é caer no “desfruten do votado” que uniformiza aos cidadáns como se todos pensasen e votasen o mesmo9, pero a verdade é que un tipo que sae elixido cun programa baseado en recortar en política social, pechar as unidades de emerxencia e contar cos apoios dun partido como Vox, do que o mínimo que se pode dicir é que son escépticos co cambio climático, hai que recoñecer que non é demasiada sorpresa que cando pasan este tipo de cousas, a resposta sexa esta. O tipo está facendo a política que prometeu ía facer e pola que foi elixido como a proposta máis votada. Tamén é certo que algúns partidos teñen unha forza mediática detrás que facilita que a súa mensaxe sexa máis atractiva para os votantes pero iso non quita, a obligatoria hard pill to swallow, que o que venden é o que pensa gran parte da xente. E igual a xente tamén ten que darlle unha volta a se isto é o que realmente quere.

O que facemos nas sombras

Veña, xa vamos con iso. Con todas vós: Vampire Weekend.

Agora que xa saíu o Wrapped e andamos todos non sei se sorprendidos ou avergoñados polo noso consumo de música algoritmizada, este ano re-descubrín o pracer de escoitar discos enteiros. Sen snobismo10 nin cantar as veleidades dos álbums como concepto, que non necesariamente todos teñen un fío argumental ou entidade, esta escoita atenta, sen limitar a música a ser banda sonora doutras tarefas que esixen a miña atención, venme axudando a que atope cousas que, vistas de cerca, gústanme moitísimo.

Fundamentei esta nova práctica en usar continuamente Genius para as letras e referencias e record.club para obter recomendacións, saber que discos saen dos grupos que me gustan, ler críticas, organizar as escoitas. Se tamén tedes conta nesa plataforma mandádeme un follow, home. Un dos álbums que me chamou a atención nesta escoita atenta foi o último de Vampire Weekend, o que me levou a tirar para atrás e mergullarme ata o fondo en toda a súa discografía. Deixo estas notas breves, como de cuestionario rápido, sobre cada un dos seus albums.

• Vampire Weekend - A parte boa de ser adolescente lixeiramente esparexida cun pouco de entrañable pedantería

• Contra - Hai que querelo. Tiña trazas de ser o típico disco sophomore intenso e escuro e ao final era un homenaxe aos grupos ska dos 90.

• Modern Vampires of the City - Ezra Koenig abandona o afropop e descubre que lle gustan os Beatles. A segunda metade do disco é directamente proselitismo relixioso ou o teu amigo que defende que se non levan tabaco os trócolos non fan dano á saúde teorizando sobre cousas. Un discazo.

• Father of the Bride - Con moito agarimo e paciencia acabas tragando algo do que sae aquí pero esas doce guitarras acústicas rendendo homenaxe a tradición americana e a tipa das Haim por todas partes… non sei, non é para min. Non lle preguntedes a Ezra se botou en falta a Rostam, non lle preguntedes a Danielle que pensa do que está a pasar en Gaza.

• Only God Was Above Us - Que vou contar, que merquei un billete a Manchester para velo. Vivan os vampiros.

A min o rollo afropop non me vai moito pero hei recoñecer que a frescura ca que se integra nos temas de VW fai que entre sen que nos deamos conta. Tamén entendo que a incorporación desas influencias é algo discutible… ou mellor dito, que se librara de ser discutido no seu día porque o termo “apropiación cultural” aínda non estaba tan popularizado. A miña opinión ignorante é que me parece que homes brancos facendo música con influencias africanas e xa un xénero en si mesmo que de ningunha maneira vai ser confundido ca música ou cultura dese continente. Aínda que igual nunca existiu un debate sobre isto e se eu poño a venda antes da ferida é porque no fondo sei que hai algo que rechía.

Para seguir limpando toda crítica antes de pasar a absoluta louvanza haberá que responder se hai que levantar unha cella ante as preocupacións morais dunha cuadrilla made in Ivy League. Aquí tamén fago unha defensa de fanboy: non teño claro que gañemos moito afeándolle a calquera persoa de clase acomodada que decida facer música con certo compromiso social. A alternativa supoño que é Alba Farelo defendendo o seu dereito a ser unha diva caprichosa, incluso deixando ver que está aprendendo a ser algo menos déspota ca xente ca que traballa, aínda que decida maquillalo cun xa icónico “no olvido de donde vengo” sendo de onde ven ela ser a filla dun recoñecido actor de TV3. Estes polo menos facían campaña por Bernie Sanders.

Entender a Vampire Weekend coma un grupo indie bailable é respectable pero desaproveitado, na miña humildísima opinión. A eles hai que entrar armados con baterías de interpretacións personais11 e facerse oco no seu universo de referencias xeopolíticas, fetichismo de nomes e apelidos e vida de estudantes privilexiados que se saben máis que competentes músicos. Isto fará que poidamos ser de algunha maneira partícipes dunha paisaxe sonora que comeza entre sombras e imos descubrindo a base de acender mistos, atopando un fío argumental constante e consecuente, onde hai sitio para a innovación e os enredos, incluídos algúns que non acaban de caer de pé.

Decateime de que ía gustarme o concerto con bastante seguridade cando un día antes escoitei nun mercado de Nadal de Manchester os acordes de Let it be e confundinos cos de Ice Cream Piano pero diría que o concerto que deron foi dificil que desgustase a alguén, aínda tendo en conta que non parecía que todos os asistentes foran fans acérrimos dos neoiorquinos.

Vampire Weekend non son un grupo populista, nin nos seus discos nin nos seus concertos. Vese o oficio e as escasas concesións que fan ao público. Agradecese, aínda que poidamos saír perdendo, que o setlist varíe cada noite. Fan dúas horas e media de espectáculo que pasan nun suspiro, sempre tocan temas que non esperas e déixanse un feixe deles que fan que queiras matalos ou, no meu caso, botar en falta non mercar entrada para velos tamén o día anterior. Hai tempo para marcianadas que son como tirar un dado: saen ben unha de cada seis. O domingo que non fomos tocaron un medley country de 10 minutos que desconectou ao público. A nós tocounos algún tema menos. No encore, pídenlle ao público que berren peticións cunha soa condición: non poden ser temas de Vampire Weekend. De ese alboroto levámonos versións improvisadas como All I Want For Christmas de Mariah Carey, This charming man dos heroes locais The Smiths ou unha solicitadísima de maneira coral e sorpresiva Say Ain’t So de Weezer.

A apertura de cromos emocionais non chegou: preciso máis. Metido ata as orellas no lago das letras confusas e trilos de Ezra Koenig, cunha resaca emocional que non curou unha viaxe de volta extenuante nin unha pizza a seis libras e varios cafés, encoméndome aos deuses para que o ano que ven confirmen asistencia ao Paredes de Coura e poder continuar a tolemia que me meteu no top 0,5% de ouvintes en Spotify. The enemy is invencible, I hope you let it go.

Manchester fronte á colmea

“Some might say they don’t believe in heaven,
go and tell that to the man who lives in hell”

Coñecía entre pouco e menos de Manchester máis aló dos seus piares futbolísticos e musicais. Volvo de alí pensando que pouco máis sei. Atopamos unha cidade pequena na súa codia central, moi transitable e cómoda e onde a vida cotiá está en continúo movemento, con escasa presenza do turismo ou precisamente porque hai pouca presenza do turismo.

Fixemos de galegos no estranxeiro: chegamos con xerseis de la que case non cabían na maleta e atopámonos a xente que nin se molestaba en abrir o paraugas cando chovía. A zona de Picadilly, flanqueada por centros comerciais intensos con toda a oferta posible de tendas de roupa ou comida, era un continúo fluxo de persoas que non se molestaban unhas aos outras, coma nun baile sincronizado, pero que tampouco vivía nese estrés de grandes cidades onde se te paras es tragado pola marabunta. Isto a todas horas, todos os días da semana, tanto no traballo como no ocio12, unha comunidade que parecía entender que a vida desenvolvese en colaboración co resto, nun clima de respecto e liberdade, como abellas nunha colmea onde cada un fai o seu pero convive no mesmo espazo que os demais.

O mellor que levamos de alí, porque non nos cabían todos os vinilos de Picadilly Records e ás nosas habilidades para coser banners son nulas por moito que nos dera gana o People History Museum, é a sensación de participar dunha cidade real e non nun decorado, un pobo que crece e funciona ás veces a base de superar tragos duros e outros a base de celebrar alegrías infinitas e isto, nun mundo onde todo o que se vende e replicar as experiencias que proxectamos dende a nosa cabeza antes de visitar un sitio, independentemente de como fose o lugar de antemán, é case un milagre. Se non volvemos será porque a vida da para o que da, pero non por non querer. Toca sacudir a cabeza e volver á vida nosa que tamén hai que construíla en eterno movemento, día a día, metro a metro, panal a panal.

Menú do día

Para escoitar

Unha vez cantadas por activa e pasiva as gabanzas do último de Vampire Weekend, imos tirar un par de recomendacións de outros dous discos que saíron o mesmo día, obra de grupos españois.

O primeiro é Fanfarria Clandestina de Cometa, un grupo de Madrid que fai rock arxentino, algo sinfónico, moi lololeable, cun álbum debut que entra á primeira e que levanta o ánimo para saír a rúa non sei se a recuperar o amor perdido ou As Malvinas. Un Bohemian Rhapsody canchero, un alfajor con taurina, un espectáculo con entreactos concentrado en corenta minutos onde hai tempo ata para merendar unha fugazzeta. Dale Cometa!

O outro é Morir en otra habitación, un EP de Wild Honey que ven a ser máis do mesmo dos traballos anteriores, o cal é unha boísima nova. En catro cancións e unha pequena peza, un bodegón de melodías inesperadas e voz queda, trucos habituais sen sobrecarga de artificios e algunhas progresións de acordes13 que xa se fai imposible escoitar sen identificalas con este proxecto. Consumo preferente.

Para ler

En 2024 lin coma un demo e goceino bastante. Os dous últimos que pasaron pola miña mesa de noite foron palabras maiores: El cuerpo de Cristo de Bea Lema e La vida interior de las plantas de interior de Patricio Pron. O de Bea Lema é unha pasada, unha obra de arte crúa e abrasiva mais tamén fermosa coma un bordado. O de Pron é unha debilidade particular, a continuación daquel libro de relatos que me fascinou hai xa case quince anos, El mundo sin las personas que lo afean y arruinan, un libro que intercambiei con alguén co que perdín o contacto e merqueino de novo, imaxinade. Se esa é a herdanza que lle deixei á persoa que llo prestei, pois mira, aínda menos mal.

Así a todo, para situarnos no mindset adecuado para o vindeiro ano vou recomendar un par de libros distintos:

• Cambia el mundo de Marta Negro

• Manual para dar la turra sobre la crisis climática de Carmen Huidobro y Belén Hinojar (Climabar)

Son dous libros sinxelos de entender, con moitas cousas aproveitables por se andamos dubidando animarnos a cambiar na procura dun modo de vida máis sostible / menos consumista ou para saber como soportar a que nos espera co cambio climático. O de Climabar está dirixido a un público máis novo, claramente porque hai máis esperanza neles que nos que xa peiteamos algunha cana, pero se sodes amantes de que vos expliquen as cousas de maneira mastigada coma eu, seguro que vos é proveitosa a lectura.

Para ver

Afortunadamente este recuncho do estado ten unhas conexións aéreas miserables porque se non igual o arrouto de ir ver a Vampire Weekend tornábase máis ambicioso vendo o que estamos a tragando no televisor. Agora mesmo o noso consumo audiovisual co que acompañar as cenas é completamente new-york-based con dous produtos de éxito como son Saturday Night Live e Only Murders In The Building.

O primeiro, o famosísimo programa de sketches da NBC ten tan só dúas asuncións de entrada. A primeira é que é moito máis desfrutable unha vez coñeces ao elenco de actores principais, o funcionamento do programa e ata entendes un pouco os parámetros e códigos nos que se moven. A segunda é que hai que asumir que como o programa é auspiciado cada semana por unha personalidade distinta, que entra a opinar e decidir sobre as escenas que aparecen, pois ten algúns episodios mellores e outros peores. Unha vez asumido isto, podes coller asento e pasar directamente a aprender sobre a realidade norteamericana máis recente contada a base de comedia. Nesta casa nunca soubemos tanto sobre as eleccións americanas. No joke!

Only Murders é un baño morno de entretemento relaxado, onde deixar a credibilidade suspendida na entrada e gozar de actuacións de auténticos figuróns do celuloide nun ambiente case de compadreo, sen que as interpretacións sexan peores por iso se non todo o contrario. Non hai que pedirlle moito aos guións tampouco pero de tanto en tanto se agradece que o entretemento accesible para distraerse non veña rodeado de propaganda turbocapitalista en forma de película de superheroes.

Os mellores desexos

Chegou por este mes, liquidamos este número da gaceta ultramoralista ultralocalista que agardo vos entretivese imaxino que as catro horas que levaría ler esta entrada. Prometeríavos que os seguintes serán máis curtos pero para iso fuximos de Twitter, apandade. Pasade unhas boas festas e sede tan felices como vos deixen e se pode ser, un pouco máis. Apertas a todas.

Nos últimos dez anos debín visitar Porto non menos de dez ou doce veces, a maioría delas co albo de asistir ao Primavera Sound, ao que me liga un compromiso xa case de sangue. Outras razóns foron viaxes cos amigos, visitas a residentes fixos ou temporais, estirar un pouco vacacións que por algún motivo implicaban pasar por esta cidade… sempre hai unha escusa e non parece que vaia cansar proximamente.

Hai un artigo de Pedro Torrijos que di que o que hai que ver sen perda cando un vai ao Porto son as Piscinas das Marés de Álvaro Siza. E eu concordo, porque calquera cousa onde estivera metido Siza é digna de ser visitada. Así a todo, para desfrutar máis da experiencia e de paso facer rendible o prezo da entrada, eu iría un día de verán que fixera moito calor. Á fin e ao cabo, son piscinas.

Se fora eu o que tivera que recomendarvos os imprescindibles, primeiro quitaríame do medio os básicos, os das postais: un paseo pola ribeira ou a popular ruta en barco das seis pontes rematando en Gaia en algunha das bodegas onde fan viño do Porto cunha visita guiada. My girl é Ferreira, por certo, que ata ten unha serie.

Se xa me pedides os meus favoritos personais eu non deixaría de ir ao Museu Serralves, aos Xardíns do Palacio de Cristal e a ver os paneis de azulexo da entrada da estación de ferrocarril de São Bento, na que nos arredores tamén existe certo movemento nocturno por se aínda tedes lume no corpo cando chegan as horas da noite. E se levas diñeiro na carteira e gústanche os vinilos, tres tendas imperdibles: o Louie Louie, o Music & Riots e o Fiasco, onde ata podes pedir, se vas en hora, unha infusión de cascarilla que a calquer coruñés apelaralle ás pulsións máis intrínsecas.

Outra parada ineludible en canto vou por alí é o Mercado do Bolhão, aínda que despois da reforma e ca maquinaria xentrificadora na cidade a toda potencia, creo que perdeu algo do seu encanto, como en xeneral todos os mercados de cidades que acollen a turistas de maneira masiva.

Podo conceder que é lei de vida comer os cachorros no Gazela ou a francesinha do Café Santiago e deixar un pouco máis de lado verdadeiros praceres para os sentidos como as moelas e as tripas. Pode ser unha boa opción achegarse ata Gaia a probar algún de estes pratos á, tamén algo xentrificada xa, Taberninha do Manel ou alternar cos estudantes de noite que van ao Café Piolho onde segundo din xestouse a Revolución dos Caraveis. O que eu evitaría sería a subida á Torre dos Clérigos, facer cola por moi magos que nos creamos para entrar na Livraria Lello e tomar algo no Maus Hábitos, ese local con pinta de underground no cuarto piso dun edificio aparcadoiro, no que se fan exposicións e concertos moi interesantes pero que, fora diso, cheira un pouco a moderneo malacostumado.

A primeira vez que fun alí de cativo durmín nun apart-hotel pegado a unha vía de tren en Espinho, unha vila próxima cunha praia inmensa onde non había moito que facer máis que ir aos casinos. As visitas ao Porto desesperábanme: as súas costas, as súas ruínas e ás veces a súa calor abafante. Cando entras en Porto dende o Leste vese a cidade que respira por debaixo da experiencia aséptica dos comercios de Miguel Bombarda e o McDonald’s imperial da Avenida dos Aliados. Cando entras polo Oeste ves a cidade residencial que vive fora das latas de sardiñas de cores e os pasteis de nata. Menos mal.

A segunda vez que fun, vinte anos máis tarde, pateei a cidade sen sentido nin concerto, camiñando case dende a desembocadura do río no Atlántico ata a ponte de Luis I, decatándome e sufrindo o grande que era a cidade e descubrindo como nas marxes xigantescas dese centro que concentra a maioría de hotspots, orbita a vida real ao longo de moitos quilómetros.

Confirmamos que as distancias non eran curtas o primeiro ano que viñemos para o Primavera e durmimos cerca da zona de Cedofeita; o tempo necesario para trasladarse ata o Parque da Cidade en Matosinhos, onde se celebra o festival, facía que diminuíse nunha alta porcentaxe as probabilidades de chegar aos concertos que queríamos ver de antemán se non estabamos especialmente áxiles, o que non pasou ningunha das tres noites de aquel xuño de 2017.

Por circunstancias ou falta de ambición, ou por unha mistura de ambas, nunca fun de viaxes grandilocuentes e si de querer coñecer o que tiña preto de casa. As semellanzas con Galiza fan de Porto unha cidade onde podo practicar o turismo humilde que me gusta: chapurreando o idioma, coñecendo onde durmir e por onde ir para non amolar aos portuenses, consumindo produtos e cultura local e non só franquías, tomando a experiencia con calma.

A popularización do turismo converténdose nun produto low-cost a base de prexudicar ás persoas -airbnb que dificultan o acceso a vivenda, liñas aéreas baratas que multiplican a contaminación por tráfico aéreo- tamén fixo que crecera sen ter en conta a dimensión dos lugares onde se desenvolve. Mentres os turistas fan/facemos vida hedonista e de botar por fóra, prodúcese unha competición polos servizos e o espazo ca xente que vive alí durante todo o ano, toda a vida. Faise imprescindible gardar un equilibrio entre o lexítimo interese por integrarse na cidade, aínda que sexa brevemente, e a invasión por parte dos espazos que non nos pertencen. Ou dito doutra forma: menos ir tocar as narices a ese recuncho tan auténtico. Se hai que vir ao rego e pagar algún euro de máis nun sitio de turistas, ás veces é o que toca. É a diferenza entre comportarse como un convidado e un colono.

A fantasía do que deambula durante media hora por un novo sitio e pensa “eu podería vivir aquí” é, aínda que poida ser ben intencionado, tamén pueril e desafortunada. Para que un poida “performar” por uns días ser habitante doutro lugar, hai moita xente traballando entre bambolinas, cedéndolle o seu tempo e espazo. Teñámolo en conta para que nos volvan a invitar.